Borstkanker is wereldwijd de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. In Vlaanderen zijn er jaarlijks meer dan 5.000 nieuwe patiënten. Een gezonde levensstijl kan het risico op kanker verminderen. De precieze oorzaken van borstkanker zijn echter nog niet gekend zodat u nooit helemaal kan voorkomen deze ziekte te krijgen.

Borstkanker vroeg opsporen is wel mogelijk. Het is op elke leeftijd belangrijk aandacht te hebben voor veranderingen in de borst en vanaf 50 jaar deel te nemen aan de borstkankeropsporing. Een goed borstgevoel

 

 

• Er zijn grote natuurlijke verschillen tussen borsten. Het schoonheidsideaal in de media speelt voor een aantal vrouwen een belangrijke rol. Toch is het meestal de manier waarop u als vrouw naar uw borsten kijkt, die uw borstgevoel bepaalt. 

 

• Borsten zijn niet alleen van belang voor de voeding van een pasgeboren kind. Ze hebben voor veel vrouwen ook een koesterende functie in de relatie met hun kinderen, hun partner en zichzelf. Borsten spelen een belangrijke rol in de lichaamservaring en seksuele beleving van een vrouw. 

 

• Het uiterlijk van borsten wordt bepaald door het volume en de vorm van de borstklier, de tepel en de tepelhof. De borstklier bestaat uit klierweefsel met melkklieren en -gangen. Vetweefsel doet dienst als vulling. Daarnaast zorgt bindweefsel voor de stevigheid en de ophanging van de borst aan de borstkas. Kleine spierbundeltjes rond de tepel bepalen de gevoeligheid van de borst. Verder is er een netwerk van lymfevaten dat weefselvocht naar de bloedbaan brengt. 

 

• Onder invloed van hormonale schommelingen verandert de borst voortdurend. Vanaf het begin van de puberteit duurt het gemiddeld vier jaar voor borsten volgroeid zijn. Tijdens de eerste zwangerschap en borstvoeding neemt het klierweefsel toe. Net vóór de menstruatie is de borst steviger, knobbeliger en gevoeliger. In de overgangsjaren (= menopauze) wordt een groot deel van het klierweefsel vervangen door vetweefsel.

 

 

Meestal goedaardig

Ongeacht je leeftijd is het belangrijk om aandacht te hebben voor je borsten. Knobbeltjes in de borst kunnen zeer verschillend aanvoelen en veranderen tijdens de menstruele cyclus. Een verandering in de structuur van de borst kan wijzen op een borstaandoening. Het merendeel is niet levensbedreigend. Voor zekerheid over de aard van de aandoening of over wat u voelt, vraagt u best advies aan uw arts.Een paar voorbeelden:

 

• Een vetknobbel of lipoom is een opstapeling van vetcellen. Dit doet geen pijn en is op zich niet erg. Een behandeling is niet echt nodig, tenzij de knobbel echt hinderlijk wordt.

 

• Een ontsteking van de borstklier of mastitis kan ontstaan bij borstvoeding. Er is een harde, rode en pijnlijke vlek in de borst. Je hebt koorts en voelt je grieperig. De ontsteking kan behandeld worden met antibiotica.

 

• Een borstabces  kan het gevolg zijn van een te laat ontdekte borstontsteking. Het heeft dezelfde symptomen als een ontsteking en wordt ook meestal behandeld met antibiotica.

 

• Een fibro-adenoom is een klierweefselgezwel. Het reageert op hormonale schommelingen maar doet meestal geen pijn. Verwijdering is normaal niet nodig tenzij de knobbel groter wordt en pijn doet.

 

• Een cyste is een gezwel met vocht. Het is vaak drukgevoelig en pijnlijk. Het kan verdwijnen en terugkomen naargelang het verloop van de cyclus. Met een punctie kan de vloeibare inhoud weggezogen worden.

 

• Mastopathie is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen in het klierweefsel. De borst voelt vaak pijnlijk, gespannen en onregelmatig aan. Sommige vrouwen hebben er enkel last van tijdens hun menstruatie. Het kan ook de reden zijn van bv. vocht uit de tepels.  

 

Soms niet goedaardig

Er zijn veranderingen die kunnen wijzen op de ontwikkeling van borstkanker. Om zelf veranderingen of signalen te kunnen opmerken, is het belangrijk dat u uw borsten goed kent. Daarom wordt aan alle vrouwen, ongeacht de leeftijd, aangeraden regelmatig de borsten te controleren, bv. door ze aandachtig te bekijken.Aandachtspunten:

 

• Liggen de tepels ongeveer op dezelfde hoogte?

• Zijn de tepels in dezelfde richting georiënteerd?

• Verschijnt er uitslag, eczeem of korstvorming rond de tepels?

• Is één van de tepels onlangs meer ingetrokken?

• Is er een kleine wonde, vochtverlies uit de tepel of een verzwering?

• Zijn er recente veranderingen in vorm of grootte van de borst?

• Liggen de onderranden ongeveer op dezelfde hoogte?

• Is er een afvlakking of welving die er voordien niet was?

• Is er een kuiltje of intrekking, een knobbeltje, een kleurverandering of duidelijke vergroting van de poriën (zoals de ‘poriën’ van een sinaasappelschil)?

• Is er een zwelling of verharding in de borst of okselholte?

• Voelt een borst pijnlijk of zwaarder aan?  

 

Wie zo’n verandering opmerkt, raadpleegt  best een arts. De arts kan adviseren om de borsten te laten onderzoeken.

 

Borstkanker

Vele cellen in het lichaam hebben maar een beperkte levensduur. Om gezond te blijven moet iedere lichaamscel die verloren gaat, vervangen worden door een nieuwe cel met dezelfde eigenschappen. Dit proces van celdeling is afhankelijk van allerlei controle- en vernietigingsmechanismen.Als het lichaam er niet in slaagt om afwijkende cellen te verwijderen of uit te schakelen via de natuurlijke afweer, dan kan er zich een abnormale weefselmassa ontwikkelen met vele afwijkende cellen.

 

Zo ontstaat een kankergezwel.Wat een cel doet ontaarden en waarom iemand borstkanker krijgt, is nog steeds niet met zekerheid geweten.Als de kankercellen in de omringende weefsels doordringen, kunnen ze de gezonde weefsels vernietigen. Als ze zich losmaken uit het gezwel en zich langs de lymfevaten en het bloed in het hele lichaam verspreiden, ontstaan uitzaaiingen of metastasen.Het is belangrijk om borstkanker in een vroeg stadium te ontdekken. Risico op borstkankerBorstkanker komt vooral voor bij vrouwen. Meestal is er geen duidelijk aanwijsbare oorzaak voor borstkanker. Men kan nog niets doen waardoor men helemaal zeker is geen borstkanker te krijgen. Het is duidelijk dat de leeftijd een rol speelt. 75% van de borstkankers komen immers voor boven de leeftijd van 50 jaar.

 

Verder is bekend dat een aantal erfelijke of hormonale factoren het risico verhogen, bv. 

 

moeder, zus of dochter met borstkanker vóór de leeftijd van 50 jaar, mogelijke familiale of erfelijke aanleg

• een lange vruchtbare periode : regelmatige menstruatie vóór 12 jaar of menopauze na 55 jaar

 

• kinderloosheid of eerste voldragen zwangerschap na 35 jaar  

 

Ook reeds vroeger borstkanker gehad hebben, speelt een rol.Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ook volgende factoren een negatieve invloed kunnen hebben : 

 

• langdurige inname van de pil : kort na de eerste menstruatie, gedurende vele jaren vóór de eerste zwangerschap en in de tien jaar vóór de menopauze

• langdurige hormonenbehandeling na de menopauze

• zwaarlijvigheid na de menopauze

• ongezonde leefgewoonten : roken, te weinig groenten en fruit, te veel alcohol, te weinig lichaamsbeweging, onnodige blootstelling aan medische straling en zon, te veel stress.

•   

Het betekent niet dat u borstkanker zal krijgen als u één van deze factoren bij uzelf herkent of dat u geen borstkanker zal krijgen als u geen enkele factor bij uzelf herkent. Bespreek uw persoonlijke risicofactoren met uw arts. Laat u medisch goed opvolgen om een eventueel beginnende borstkanker zo vroeg mogelijk op te sporen.  Borstkanker bij mannenBorstkanker is bij mannen eerder een zeldzame aandoening. Jaarlijks krijgen ongeveer 50 Vlaamse mannen de diagnose borstkanker te horen. 

 

Mammografie

 

Een mammografie is een röntgenfoto van de borsten. Bij dit onderzoek worden de borsten tussen twee platen gelegd en wat aangedrukt. Sommige vrouwen staan eerder huiverig tegenover een mammografie. Ze vinden het onderzoek pijnlijk of onaangenaam, ze zijn beschaamd of hebben angst. Zoals elk onderzoek heeft ook de mammografie haar beperkingen. Men vindt er niet alle veranderingen in de borst op terug. Toch is het belangrijk de voor- en nadelen van het onderzoek af te wegen.Wanneer u aan de borst een verandering voelt of ziet, wordt meestal een mammografie genomen om te kijken wat er aan de hand is. Een mammografie wordt echter ook gebruikt om borstkanker vroeg op te sporen bij vrouwen die geen klachten hebben.In Vlaanderen krijgen sinds juni 2001 alle vrouwen van 50 tot en met 69 jaar de mogelijkheid om de twee jaar gratis een opsporingsmammografie te laten uitvoeren. 

Vrouwen jonger dan 50 of ouder dan 69 jaar die geen klachten hebben en een mammografie willen laten nemen, bespreken dit met hun arts. 

Hoewel ook bij vrouwen jonger dan 50 jaar borstkanker kan worden vastgesteld, worden zij niet systematisch voor het onderzoek uitgenodigd omdat radiografische foto’s vaak minder duidelijk zijn bij jongere vrouwen. Zij hebben nog meer klierweefsel in de borsten waardoor de röntgenfoto’s minder goed te beoordelen zijn.

 

Tijdig opsporen

 

Borstkanker kan in een vroeg stadium worden opgespoord via een opsporingsmammografie. De foto’s kunnen heel kleine afwijkingen tonen, lang vooraleer u ze kan voelen of zien. Bij vrouwen na de menopauze heeft het klierweefsel in de borsten zich grotendeels omgezet tot vetweefsel, waardoor afwijkingen op de foto’s beter zichtbaar worden dan voordien.

Wanneer de mammografie een afwijking aan het licht brengt, kan de arts een bijkomend onderzoek voorstellen. Dit onderzoek, bv. een echografie kan meer informatie verschaffen over een afwijking en kan bv. een cyste onderscheiden van een tumor. Wanneer de arts een bijkomend onderzoek voorschrijft, betekent dat niet dat u borstkanker heeft.

Als borstkanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, is er meestal een minder ingrijpende operatie en behandeling nodig en verhogen de genezingskansen aanzienlijk.

 

Bevolkingsonderzoek

 

Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar zonder klachten kunnen zelf kiezen hoe ze instappen in het bevolkingsonderzoek. U kan met een voorschrift van de arts een opsporingsmammografie (screeningsmammografie genoemd) laten uitvoeren. 

Doet u dit niet gedurende een periode van twee jaar, dan zal u een brief van een regionaal screening centrum (ook centrum voor borstkankeropsporing genoemd) ontvangen waarin een afspraak bij een erkende radiologische dienst in uw buurt wordt voorgesteld.

Alle foto’s die in het kader van het Vlaams programma in een erkende radiologische dienst worden genomen, worden nog door een tweede radioloog beoordeeld in één van de regionale screening centra (Antwerpen, Brugge, Brussel, Gent en Leuven). Pas daarna krijgen u, uw arts en de radioloog die de foto’s genomen heeft, van het regionaal screening centrum schriftelijk bericht over het resultaat.

Bij sommige vrouwen wordt bijkomend onderzoek aangeraden om uit te maken of er inderdaad sprake is van een afwijking en zo ja, of het om een goed- of kwaadaardige afwijking gaat. Borstkanker: wat nu?Als uit de onderzoeken blijkt dat u kanker heeft, wilt u misschien zo snel mogelijk verder opgevolgd en behandeld worden. Maar vermits borstkanker meestal op één of twee maanden nauwelijks evolueert, heeft u nog wat tijd om eerst meer informatie in te winnen en eventueel aanvullende onderzoeken te laten doen vooraleer met een behandeling gestart wordt.

Bespreek met uw arts welke aanpak de grootste kans op succes biedt, de minste nadelen heeft en de beste kansen openlaat voor verdere therapie.  

 

Gesprek met uw arts

 

Misschien maken hevige emoties het u moeilijk om informatie op te nemen. Laat u naar de arts vergezellen door iemand die u vertrouwt of noteer dingen waarop u later kan terugkomen. Vraag uw arts echt in te gaan op uw vragen en problemen, op een duidelijke manier en in een taal die u begrijpt. 

 

U kan de volgende vragen aan uw arts stellen:

 

• Wat is er met mij aan de hand?

• Zijn er bijkomende onderzoeken nodig? Welke? Waarom?

• Wanneer ken ik de onderzoeksresultaten?

• Is er controle voorzien? Welke? Wanneer?  

De vooropgestelde behandeling

• Welke verschillende behandelingsvormen zijn er?

• Wat is het beoogde resultaat, de vermoedelijke duur,…?

• Namen van gespecialiseerde verzorgingsinstellingen en artsen

• Welke is de vermoedelijke datum van opname en ontslag in het ziekenhuis?

• Welke zijn de te verwachten lichamelijke gevolgen?

• Wordt er een deel van de borst weggenomen? Hoe gebeurt dit? Wat nadien?

• Welke zijn de te verwachten gevolgen voor mijn sociaal leven?

• Hoe zal ik mij voelen?

• Welke mogelijke invloed heeft de ingreep op mijn partnerrelatie, seksuele beleving? 

• Welke zijn de mogelijke risico's bij de behandeling?

• Welke zijn de risico's van niet-behandeling, van minder vergaande ingrepen?

• Zijn er alternatieve geneeswijzen mogelijk?

• Adressen van zelfhulpgroepen?

• Wat is de totale kostprijs van de behandeling?  

 

Als u bang bent voor de emotionele belasting, dan kan u uw arts zeggen dat u liever niet in detail wenst geïnformeerd te worden. Bedenk wel dat informatie ook voordelen biedt, bv. kunnen kiezen om actief aan de behandeling mee te werken. BehandelingDe behandeling van borstkanker verschilt van persoon tot persoon. De methode wordt bepaald door de ligging, de grootte en de aard van het gezwel. Ook eventuele uitzaaiingen, aantasting van de oksellymfeklieren en de leeftijd van de patiënt spelen mee bij het bepalen van een behandeling op maat.

Een multidisciplinair team beoordeelt in overleg met de patiënte welke combinatie van behandelingen de beste kansen op herstel of genezing biedt.

 

Heelkunde
Via een chirurgische ingreep kan een klein, goed gelokaliseerd kankergezwel verwijderd worden.

 

Radiotherapie
De aangetaste borst en oksel worden gericht bestraald om de kankercellen te vernietigen.

 

Chemotherapie
Medicatie wordt rechtstreeks in de bloedbaan gebracht om kwaadaardige cellen in het hele lichaam te vernietigen. Dit verkleint de kans op uitzaaiingen.

 

Hormoontherapie
Als de tumor hormoongevoelig is, kan de groei ervan geremd worden door bepaalde hormonen toe te dienen of door de hormoonproductie van bepaalde organen stil te leggen.

 

Ondersteuning?

 

Heeft u nog vragen? Aarzel niet om bijkomende informatie te vragen bij: 

 

• De huisarts of gynaecoloog 

• De Vlaamse Liga tegen Kanker : Vlaamse Kankertelefoon 078 150 151 iedere werkdag van 9 tot 17 uur, e-kankerlijn@tegenkanker.be, 

•  

• www.vlk.be

• www.borstkanker.net

• www.borstkankeropsporing.be (over het bevolkingsonderzoek en de erkende radiologische diensten)