Alcoholisten die afkicken van hun verslaving lopen het risico op delirium tremens. Hun hersenen slaan op hol, wat gepaard kan gaan met ernstige verwardheid, hallucinaties en geheugenverlies. De exacte oorzaak is nog onbekend, maar ook genetische variaties lijken een steentje bij te dragen. Dat blijkt uit een recente publicatie van internisten en epidemiologen van het AMC.

 

Hetzelfde geldt voor de ontdekking die arts-onderzoeker Barbara van Munster en internist Sophia de Rooij van de afdeling Inwendige Geneeskunde begin februari publiceerden in Alcoholism: clinical & experimenal research, het hoogst aangeschreven wetenschappelijke tijdschrift over onderzoek naar alcoholverslaving. Samen met collega’s van de afdeling Klinische Epidemiologie en Biostatistiek legden zij een verband tussen delirium tremens en de genetische bagage van bepaalde patiënten. Hun boodschap: bij alcoholisten met een delier blijken enkele genen die betrokken zijn bij de regulatie van de neurotransmitter dopamine vaker veranderd dan bij alcoholisten die géén delirium ontwikkelen na hun onthouding. De AMC’ers achterhaalden deze informatie via een systematische review. In dit uitgebreide literatuuronderzoek analyseerden ze de uitkomsten van een groot aantal internationale studies op het gebied van delirium tremens.

Toevalstreffer
Eigenlijk is de ontdekking een toevalstreffer, want alcoholverslaving behoort niet tot hun specialisme. Zowel Van Munster als De Rooij richten zich vooral op ouderengeneeskunde. ‘Onze alcoholstudie maakt deel uit van een groter onderzoeksproject naar delier bij ouderen’, verklaart De Rooij. ‘In Nederland krijgen elk jaar bijna honderdduizend bejaarde patiënten na een operatie of een niet-geplande ziekenhuisopname last van acute verwardheid. Zij moeten gemiddeld vijf dagen langer in het ziekenhuis blijven en overlijden bovendien vaker. Door de vergrijzing zal dit in de toekomst steeds meer gebeuren, tenzij je een delier op tijd ziet aankomen.’

Van Munster en De Rooij wilden onderzoek doen naar de genetische achtergronden van delier, maar daarbij stuitte het duo op een probleem. ‘Bij genetische studies hoop je afwijkende genpatronen op te sporen. Dan heb je te weinig aan individuele patiënten; je wilt liefst ook kijken naar het DNA van hun ouders, broers, zussen en andere familieleden’, vertelt Van Munster . ‘Helaas is zo’n onderzoek heel lastig bij oude patiënten; je weet immers nog niet welke familieleden later ook een delier gaan krijgen. Vandaar dat we onze blik verlegd hebben naar mensen met delirium tremens. Deze aandoening is verwant aan het delier bij ouderen, hoewel onbekend is of de pathofysiologie ook overeenkomt.’

Extreme
En zo raakten de AMC’ers verzeild in de wetenschappelijke literatuur over ontwenning na een alcoholverslaving. Van Munster: ‘De meeste alcoholisten die stoppen met drinken krijgen last van vrij onschuldige verschijnselen, zoals slapeloosheid of trillingen. Delirium tremens zit aan de uiterste kant van het spectrum. Het komt slechts bij vijf à tien procent van de langdurige alcoholisten voor. Binnen een dag of vier krijgen ze extreme ontwenningsverschijnselen, waaronder ernstige verwardheid, hallucinaties, en geheugenverlies.’

De symptomen zijn bekend, de onderliggende oorzaken echter diffuus. Dat geldt evenzeer voor delier bij ouderen. ‘Er wordt in publicaties vaak van alles geassocieerd met die aandoening, maar daarmee heb je nog geen oorzaak gevonden. Via onze literatuurstudie konden wij geen specifiek onderzoek achterhalen naar de genetische basis van delirium tremens’, aldus de internist-in-opleiding.

Tijdens hun research filterden Van Munster en haar collega’s uiteindelijk 25 bruikbare studies uit de literatuurdatabanken. In totaal beschreven die artikelen dertig polymorfismen, genmutaties die vaker dan gemiddeld voorkomen en daardoor mogelijk geschikt zijn als genetische merker. Van Munster: ‘Toen we die gegevens verder gingen analyseren, hielden we uiteindelijk zes verschillende kandidaatgenen over. Drie daarvan blijken betrokken bij de overdracht van de neurotransmitter dopamine. Bovendien gaat het in deze gevallen om functionele polymorfismen: door de veranderingen in het gen wordt een afwijkend eiwit aangemaakt. Daaruit hebben wij afgeleid dat een verstoorde dopamine-huishouding wellicht een rol speelt bij het ontstaan van delirium tremens.’

Hoe belangrijk is die rol precies? ‘Dat weten we helaas niet’, nuanceert Van Munster haar ontdekking. ‘Wat we wél weten is dat het bij delirium tremens om een multifactoriële aandoening gaat: de duur en de ernst van het alcoholmisbruik spelen een rol, maar ook factoren als leeftijd, geslacht en de verdere gezondheidstoestand van een patiënt. De genetica blijkt nu ook een steentje aan het risico bij te dragen. Maar ik verwacht eerlijk gezegd niet dat je straks aan de hand van een genprofiel zomaar de kans op delirium tremens kunt voorspellen.’

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Wat is slaap en waarom slapen we? Hoewel de afgelopen 50 jaar de kennis over slaap enorm is toegenomen is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom we zo ongeveer 1/3 van ons leven slapend doorbrengen. Slaap wordt omschreven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen.Lees meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer