Om te kunnen vaststellen of iemand dyslectisch is moet duidelijk zijn wat we hieronder verstaan. Uitgaande van recente wetenschappelijke publicaties hierover kan worden gezegd dat een dyslecticus altijd problemen heeft met:

 

- De verwerking van de lettertekens en van de klanken.
- Het vergroten van kennis bij het leren van 'droge' feitenkennis
- Het geautomatiseerd toepassen van kennis bij schriftelijke en mondelinge taken of hoofdrekenen.
- Het tempo, de complexe taken en de concentratie bij schriftelijke en/of mondelinge taken

 

Wanneer er problemen zijn op het gebied van lezen en spellen hoeft iemand dus niet altijd dyslectisch te zijn. Ook andere oorzaken zijn mogelijk. Bijvoorbeeld:

 

- De persoon leert over het algemeen erg moeilijk.
- Er is onvoldoende aandacht besteed aan de leerproblemen.
- De persoon heeft een periode geen onderwijs genoten door ziekte, wisseling van school...
- Er spelen andere problemen of zorgen een rol.

 

 

Kenmerken bij het leren

 

De kleuterfase
Het klinkt vreemd om iemand dyslectisch te noemen, die nog niet heeft leren lezen. Toch zien we bij kleuters, waarbij later dyslexie blijkt, al bepaalde kenmerken:

 

- Ze hebben moeite om klanken in woorden in de juiste volgorde of op de juiste positie plaatsen.
- Ze kunnen woorden of zinnen niet precies (na)zeggen.
- Ze kennen weinig feiten en begrippen, zoals links en rechts, kleuren, dagen van de week.
- Ze onthouden moeilijk versjes en liedjes.

 

Leren lezen

Bij het leren lezen zien we bij dyslectici het volgende:

 

- Ze kunnen de klank bij een letter moeilijk onthouden.
- Ze verwarren letters, die op het eerste gezicht op elkaar lijken (bv: m/n, b/d, v/w, u/eu/ui, a/aa).
- Ze kunnen de eerste woordjes moeilijk onthouden.
- Ze lezen te veel 'letter voor letter' of haperen bij het lezen.

 

Lezen

In de periode na het leren lezen speelt, naast de leestechniek, ook het begrijpen van de tekst een belangrijke rol. Bij dyslectici zien we de volgende problemen veel voorkomen:

 

- Ze laten woorden weg, voegen ze toe of maken er soms heel andere woorden van.
- Ze verwarren tekens die op elkaar lijken (bijvoorbeeld: m/n, b/d, z/s, v/w, u/eu/ui).
- Ze lezen een ander woord, maar het woord betekent wel ongeveer hetzelfde (kat = poes).
- Ze 'gokken' veel of lezen juist te veel 'letter voor letter'.
- Ze vinden lezen moeilijk of hebben er zelfs een hekel aan.

 

Spellen

Foutloos schrijven is voor dyslectici nog moeilijker dan lezen. Belangrijke kenmerken zijn:

 

- Ze halen letters die op elkaar lijken door elkaar (bijvoorbeeld: m/n, b/d, s/z, v/w, f/v, u/eu/ui).
- Het lijkt alsof ze letters omdraaien (bijvoorbeeld: ei = ie, ui = iu).
- Ze laten letters en woorden weg of voegen ze juist toe.
- Ze schrijven woorden op zoals ze klinken (de=du, peer=pir).
- Ze kennen vaak wel regels voor het spellen, maar gebruiken ze niet tijdens het schrijven.
- Ze maken nog meer fouten in de eigen verhalen.

 

Andere vakken

Ook bij het leren van andere vakken kunnen dyslectici problemen hebben, bijvoorbeeld:

 

- Ze verwarren de positie van de cijfers in een getal (31=13).
- Bij het hoofdrekenen worden fouten gemaakt doordat de 'tussenstappen' worden vergeten.
- Ze hebben moeite met 'rijtjes leren' bij aardrijkskunde en het uit het hoofd leren van de - tafels.
- Ze maken veel schrijffouten in hun aantekeningen en werkstukken.
- Engelse woorden opschrijven is moeilijk.

 

Theorie

Het verschijnsel dyslexie wordt in verschillende takken van de wetenschap wereldwijd onderzocht. Zowel neurologen, neuropsychologen als leertheoretici houden zich ermee bezig.

Bij de neurologie gaat het om onderzoek naar lichamelijke oorzaken van dyslexie zoals hersenstructuur en erfelijkheid. De neuropsychologie onderzoekt de hersenactiviteiten.

De leertheoretici bestuderen binnen dit kader o.a. de kenmerken van het leren in het algemeen en die van het lezen en spellen in het bijzonder.

 

Vroeger werd iedereen met ernstige lees- en spellingproblemen wel dyslectisch genoemd. Ook werd wel eens een relatie gelegd tussen problemen met de motoriek of oogafwijkingen en dyslexie.

 

Misverstanden blijven vaak lang bestaan en steken steeds weer de kop op. Mede hierdoor is er nog veel onbegrip rond dyslexie en bestaan er nog hardnekkige 'dwaalwegen' en  bloeit het 'alternatieve circuit'.

 

Handelen bij dyslexie

 

Uitgangspunten
Wanneer uit onderzoek blijkt dat we te maken hebben met een dyslecticus stelt de begeleider een plan op. In het plan staan aanwijzingen gericht op lezen, spellen en andere vakken.

 

Accepteren
Het accepteren van de problemen van de dyslecticus vormt de basis voor elk handelingsplan. Dyslectici blijven immers altijd op de een of andere manier moeite houden met onderdelen van de leerstof. Het is heel belangrijk dat de dyslecticus en de omgeving weten, dat er bepaalde problemen zijn als gevolg van dyslexie.

 

Begrijpen
Naast acceptatie is het begrijpen van de problemen van de dyslecticus de basis voor het handelen. Dit geldt zowel voor de persoon zelf als voor de leerkracht en de omgeving.

 

Compenseren
Belangrijke hulp die dyslectici kunnen krijgen is gericht op het omzeilen van hun problemen. Dat wil zeggen dat ze gebruik leren maken van hun sterke kanten om problemen te vermijden of verminderen. Zo kunnen bij het aanleren van de lettertekens plaatjes en gebaren tot steun worden gegeven.

 

Dispenseren
Voor bepaalde taken krijgt een dyslecticus dispensatie in de vorm van minder werk maken, meer tijd hebben of iets niet hoeven doen.

 

Extra leerhulp
Tenslotte voorziet het plan in aangepaste oefeningen en werkvormen om problemen bij lezen en spellen te verminderen.
 

Het FIK-2 principe

Bij het ontdekken, onderzoeken en behandelen van dyslexie wordt, vanuit het zogemaande FIK-2 principe, gekeken naar de volgende vijf gebieden:

 

Fonologische Verwerking

Het kernprobleem van dyslexie is het verwerken van klanken en tekens van de taal: de fonologische verwerking. Er zijn zowel intelligente als niet intelligente dyslectici. De eersten hebben vaak zelf allerlei trucs bedacht om met de dyslexie om te gaan of hun problemen te verbergen. Wanneer de dyslecticus bovendien normaal intelligent overkomt, verwacht je geen problemen bij lezen en spellen. Een dyslecticus presteert bij bepaalde taken altijd onder het verwachte niveau.

 

VerworvenKennis

De meeste dyslectici hebben gebrek aan voldoende kennis bij het lezen en spellen. Bovendien kan ook kennis bij andere vakken tegenvallen (bijvoorbeeld bij rekenen).

 

Toepassen Van Kennis

Kennis, die wel aanwezig is, past de dyslecticus niet altijd toe. Die kennis is dan niet goed geautomatiseerd.

 

Werkhouding

Dyslectici zijn lezen en schrijven vaak vervelend gaan vinden. Bovendien zijn veel lees- en schrijftaken erg ingewikkeld en complex voor hen. Mede hierdoor ontstaan problemen in de werkhouding.

 

Voor leerkrachten en begeleiders zijn deze vijf gebieden erg belangrijk bij het ontdekken en onderzoeken van dyslexie.

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Wat is slaap en waarom slapen we? Hoewel de afgelopen 50 jaar de kennis over slaap enorm is toegenomen is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom we zo ongeveer 1/3 van ons leven slapend doorbrengen. Slaap wordt omschreven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen.Lees meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer