Fenomeen van Raynaud

Bij het fenomeen van Raynaud stroomt er tijdelijk minder of geen bloed naar de bloedvaten van de vingers en soms van de tenen. Dit is het gevolg van het samentrekken van de spiertjes in de vaatwand, waardoor het bloedvat vernauwt wordt en de bloedstroom kan belemmeren. De typische verschijnselen van het Raynaud fenomeen bestaan uit: witte "dode" vingers; daarna blauw verkleurde vingers; tenslotte, bij opwarmen, een rode huid en een pijnlijk gloeiend gevoel in de aangedane vingers.

 

Het primair Raynaudfenomeen,dit komt het meeste voor. Het primaire fenomeen van Raynaud staat op zichzelf, er is dan geen onderliggende oorzaak. Als er een bijkomende ziekte als aanwijsbare oorzaak is voor het verschijnsel, spreken we van het secundair Raynaudfenomeen. De verschijnselen van een secundair Raynaudfenomeen zijn vaak ernstiger.

 

Definitie

Het fenomeen van Raynaud is een aanvalsgewijs optredende scherp gedemarkeerde verkleuring van de vingers en tenen, die in twee of in drie fasen (wit-paars-rood) verloopt bij blootstelling aan kou of soms emotie. In zeldzame gevallen verkleuren de neuspunt, de oren en de tongpunt. Men spreekt van een primaire RF (PRF) wanneer er geen duidelijke ziekte of oorzaak aan ten grondslag ligt, en van een secundaire vorm (SRF) wanneer dit wel het geval is. Een secundair Raynaud fenomeen geeft bijvoorbeeld klachten door een bindweefselaandoening, een vaatontsteking, geneesmiddelengebruik , hyperviscositeit van het bloed, atherosclerose of mechanische bloedstroombeperkingen.

 

Klinische verschijnselen

Karakteristiek voor een aanval van RF is het optreden van bleekheid in een of meer van de vingers door arteriële vasospasmen, gevolgd door een blauwe verkleuring door afgenomen zuurstofaanbod en tenslotte roodheid door een reactief versterkte doorbloeding. Tijdens de aanval zijn de vingers koud, is het gevoel verminderd en kan er pijn optreden. Gedurende de versterkte doorbloeding treden paresthesieën op met soms een geringe zwelling van de vingers. Het RF treedt meestal symmetrisch aan beide handen op, en de verkleuring vertoont een scherpe demarcatie. Vaak blijft het RF beperkt tot de vingers en de voeten. Een aanval wordt uitgelokt door kou, door emotie, door bediening van trillende apparatuur of van een toetsenbord. Vooral degenen met een onderliggende ziekte hebben meer permanente klachten. Ook hormonale invloed is - bij vrouwen - mogelijk: de klachten variëren tijdens de menstruele cyclus, nemen toe bij gebruik van orale anticonceptiva en nemen af tijdens zwangerschap en in de menopauze.

Het klinisch beeld van het RF kan variëren van milde pijnloze bleekheid van een enkele vinger tot ernstige ischemie met ulceratie van de vingertop.

 

Er zijn ook andere aandoeningen die verkleuringen van handen en voeten geven, zoals acrocyanose (een vrij permanente, zweterige, rood-paarse verkleuring), livedo reticularis (een netvormige paars-witte verkleuring die ook op bovenbenen en billen voorkomt), wintervoeten met vooral aan de zijkant van de tenen een rode, jeukende, vaak verheven verkleuring en erythromelalgie (rode, branderige, soms extreem pijnlijke verkleuring, die vaak verdwijnt na gebruik van acetylsalicylzuur).

De prognose van de primaire vorm is gunstig: de klachten kunnen met advies vaak voorkomen worden en verminderen spontaan met het ouder worden. Bij de secundaire vorm bepaalt het onderliggende lijden de behandeling en de prognose.

Bij een groot deel (50 procent) ontstaan tijdens het beloop trofische stoornissen.

 

Epidemiologie
Het RF komt frequent voor. Afhankelijk van de definitie, komt RF bij ongeveer 3 tot 20 procent van de vrouwen en bij ongeveer 1 tot 10 procent van de mannen voor. In een academisch ziekenhuis - waar na secundaire of tertiaire verwijzingen veel patiënten komen met hardnekkige of ernstige klachten - is de frequentie van het secundaire RF hoger dan in een algemeen ziekenhuis of een huisartsenpraktijk.

 

Diagnostiek
Behalve een goede anamnese, met specifieke aandacht voor aanvalskarakteristieken, samenhangende ziekten en risicofactoren, heeft men lichamelijk onderzoek en laboratoriumonderzoek nodig om de diagnose primair of secundair fenomeen van Raynaud te stellen.

 

Het onderscheid heeft consequenties voor de prognose en therapie. Speciale aandacht is vereist voor symptomen die samenhangen met bindweefselziekten en vasculitiden: gewrichtsklachten, proximale spierzwakte, droge ogen, droge mond, huiduitslag, koorts, huidveranderingen, slikstoornissen en dyspnoe.

Indien anamnese en lichamelijk onderzoek geen signalen opleveren van een onderliggende aandoening en de symptomen daarvan, en als het laboratoriumonderzoek geen antinucleaire antistoffen aantoont, is een primair RF zeer waarschijnlijk. Aanwezigheid van ANA kan wijzen op een onderliggende bindweefselziekte.

Aanvullende onderzoeken zoals koude-provocatietests met of zonder opwarmen en meting van de microcirculatie in de vingerhuid hebben een zeer beperkte diagnostische waarde.

 

Capillairmicroscopie van de nagelplooi kan van betekenis zijn voor het onderscheid tussen PRF en SRF. Inspectie van het nagelbed, bijvoorbeeld met een oogspiegellamp, is een goedkoop alternatief: pathologisch verwijde capillairen of bloedingen zijn te zien als blauwe, eventueel zwarte vlekjes of streepjes.

 

De meest voorkomende behandeling bij deze aandoening zijn: medicijnen

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Deze informatie is bedoeld voor patiënten die bloedverdunners zoals Marcoumar®, Marevan®, Sintrom®, enz.... nemen. Het tracht een aantal veel voorkomende vragen te beantwoorden zoals: welke pijnstillers mag u nemen, wat moet u doen als u uw medicatie vergeet in te nemen enz..Meer
	Eén van de ‘fabels’ over is dat jicht een bijwerking zou zijn van plaspillen. Plaspillen worden voorgeschreven aan mensen met een hartvaatziekte. Janssens ontdekte dat niet de plaspillen hier de boosdoener zijn, maar de relatie tussen jicht, hoge bloeddruk en hartvaatziekten. Meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer