Impotentie

Impotentie (erectiele dysfunctie, erectiestoornis) is het onvermogen om bij ten minste de helft van de pogingen tot geslachtsgemeenschap een erectie te krijgen en te handhaven, dan wel het volledig stoppen van pogingen tot geslachtsgemeenschap.

Oorzaken
Impotentie wordt meestal veroorzaakt door vasculaire problemen, neurologische stoornissen, geneesmiddelen, afwijkingen van de penis of een psychisch probleem waardoor de seksuele opwinding wordt geremd.  Bij oudere mannen is de oorzaak van impotentie vaak lichamelijk, bij jongere mannen vaak psychisch. De kans op impotentie neemt toe met de leeftijd, hoewel impotentie niet als een normaal ouderdomsverschijnsel wordt beschouwd. Impotentie is dan vaak het gevolg van onderliggende problemen die bij ouderen algemeen voorkomen. Circa 50% van de mannen van 65 jaar en 75% van de mannen van 80 jaar is impotent.

 

Omdat de penis zich alleen kan oprichten als de bloedtoevoer naar de penis niet wordt belemmerd, kunnen vaataandoeningen als atherosclerose impotentie veroorzaken. Impotentie kan ook worden veroorzaakt door een stolsel of een vaatoperatie, waardoor de slagaderlijke bloedtoevoer naar de penis verstoord is. Bij 75% van de impotente mannen met normale neurologische en hormonale functies is de bloedtoevoer naar de penis normaal, maar wordt het bloed te snel afgevoerd.

 

Ook beschadiging van de zenuwen die prikkels van of naar de penis voeren, kan impotentie veroorzaken. Een dergelijke beschadiging kan een aantal oorzaken hebben, waaronder verwonding, diabetes mellitus, multipele sclerose, herseninfarct en geneesmiddelen. diabetes mellitus veroorzaakt perifere neuropathie  , een bepaalde vorm van zenuwbeschadiging die vooral bij ouderen vaak de oorzaak van de impotentie is. Alcoholisme veroorzaakt een gelijksoortige perifere neuropathie. Ruggenmergaandoeningen in de onderrug, maar ook operaties aan endeldarm of prostaat, kunnen de zenuwen van de penis beschadigen. Bij ongeveer 25% van de impotentiegevallen speelt het effect van geneesmiddelen een rol. Dit geldt vooral voor oudere mannen, die vaker geneesmiddelen gebruiken. Geneesmiddelen die impotentie kunnen veroorzaken, zijn middelen die worden gebruikt bij de behandeling tegen hoge bloeddruk, psychose en depressie, sommige kalmerende middelen, cimetidine en lithium. Ook gebruik van alcohol kan impotentie veroorzaken.

 

Soms is impotentie het gevolg van hormonale stoornissen. Zo kunnen lage testosteronspiegels impotentie veroorzaken. De aanwezigheid van lage spiegels van de mannelijke geslachtshormonen, wat meestal samenhangt met ouder worden, is vaak oorzaak van vermindering van de seksuele behoefte (libido).

 

Psychische factoren die impotentie kunnen veroorzaken, zijn depressie en faalangst, maar ook schuldgevoelens, vrees voor intimiteit en twijfel over de seksuele geaardheid. 

Diagnose
Wanneer een patiënt aan de arts vertelt dat hij erectieproblemen heeft, zal deze naar de symptomen vragen om er zeker van te zijn dat de oorzaak van het probleem impotentie is en niet een andere seksuele dysfunctie, zoals een ejaculatiestoornis. De arts vraagt of bij de patiënt de zin in seks gepaard gaat met het krijgen van een erectie, waardoor geslachtsgemeenschap mogelijk wordt. Ook zal de arts vragen naar nachtelijke erecties en ochtenderecties. Aan de hand van de antwoorden op deze vragen kan de arts beter bepalen of de impotentie een psychische of lichamelijke oorzaak heeft.

 

Ook zal een arts navragen of in het verleden operaties aan bloedvaten, bekken, rectum of prostaat zijn uitgevoerd. Alle veranderingen van de mannelijke geslachtskenmerken (zoals de grootte van borsten, zaadballen en penis) en veranderingen met betrekking tot beharing, stem en huid worden bekeken. Ook wordt nagegaan of er psychische problemen als depressie of angst bestaan. Alle nieuwe situaties die spanningen met zich meebrengen, zoals een verandering van partner, of problemen in de relationele sfeer of op het werk, zijn factoren die van belang kunnen zijn. De arts zal ook vragen welke geneesmiddelen, al dan niet voorgeschreven, de patiënt gebruikt en of er sprake is van alcohol- en/of drugsgebruik.

 

Bloedmonsters worden afgenomen om de testosteronspiegels en de hoeveelheid biologisch beschikbare (bruikbare) testosteron te bepalen. Testosterontekorten kunnen leiden tot impotentie, borstvorming (gynaecomastie), verlies van schaamhaar en kleinere, zachtere zaadballen. Door de bloeddruk in de benen te meten, kan worden vastgesteld of er een probleem is met de slagaders in het bekken en de lies die de penis van bloed voorzien. De arts kan ook bepalen of de zenuwvoorziening van de penis intact is.

 

Van een aantal algemeen voorkomende aandoeningen is bekend dat ze impotentie kunnen veroorzaken. Door middel van aanvullend bloedonderzoek kan worden onderzocht of een van deze aandoeningen de oorzaak van de impotentie is. Zo kan aan de hand van het bloedbeeld worden vastgesteld of er sprake is van bloedarmoede of een infectie, kan diabetes mellitus worden uitgesloten door het bloedglucosegehalte te bepalen en kan de activiteit van de schildklier (te hoog of te laag) worden vastgesteld door de spiegel van het thyroïdstimulerend hormoon (TSH) te bepalen.

 

De bloedvaten van de penis kunnen echografisch worden onderzocht. Bij weer een ander type onderzoek wordt in de penis een middel ingespoten dat de slagaders verwijdt. Als de injectie vervolgens geen erectie veroorzaakt of als de man geen erectie kan handhaven, zijn wellicht de aders in de penis niet in staat bloed vast te houden doordat er veneuze lekkage optreedt.

Behandeling
Impotentie kan meestal zonder chirurgische ingreep worden behandeld. De behandeling hangt af van de oorzaak van de impotentie en de levensstijl van de patiënt.

 

Wanneer impotentie een psychische oorzaak heeft, kan een speciale, uit drie onderdelen bestaande training, de sensate focus-techniek, uitkomst bieden. Tijdens deze training wordt meer de nadruk gelegd op het creëren van intimiteit en warmte binnen de relatie dan op de geslachtsdaad. In de eerste fase van de training gaat het vooral om de liefkozingen tussen de seksuele partners. Zij verschaffen elkaar genot zonder elkaars geslachtsdelen aan te raken. In de tweede fase mogen de partners elkaars geslachtsdelen en andere erogene zones wel aanraken, maar geslachtsgemeenschap is niet toegestaan. In de derde fase vindt ook geslachtsgemeenschap plaats. Het is belangrijk dat beide partners zich in elke fase prettig voelen voordat naar de volgende fase wordt overgestapt. Als deze training niet helpt, kan psychotherapie of sekstherapie uitkomst bieden. Als de patiënt aan een depressie lijdt, kan behandeling met geneesmiddelen of psychische begeleiding helpen. Van sommige geneesmiddelen wordt beweerd dat ze impotentie tegengaan, maar niet al deze geneesmiddellen zijn betrouwbaar en effectief. Zo is yohimbine in feite een placebo (een inactieve stof). Mannen bij wie impotentie of libidoverlies het gevolg is van een abnormaal lage testosteronspiegel hebben baat bij een testosteronsuppletietherapie. Testosteron kan worden toegediend door middel van een wekelijkse injectie of een huidpleister. Tot de bijwerkingen van dit geneesmiddel horen prostaatvergroting en een abnormale toename van de rode bloedcellen, wat een herseninfarct tot gevolg kan hebben.

 

Vaak wordt een vacuümpomp gebruikt om een erectie te bereiken en in stand te houden. Dit is echter geen geschikt hulpmiddel voor mannen met een stollingsstoornis of mannen die anticoagulantia (antistollingsmiddelen) gebruiken. Ook kan rondom de basis van de penis een band of ring (van metaal, rubber of leer) worden geplaatst om de uitstroom van bloed tegen te gaan. Deze speciaal voor medisch gebruik ontwikkelde hulpmiddelen kunnen op recept bij de apotheek worden verkregen. In winkels die seksartikelen verkopen, zijn echter goedkopere versies van deze zogenaamde cockrings (penisringen), verkrijgbaar. Voor lichte impotentie kan alleen een cockring als afbindhulpmiddel voldoende zijn.

 

Een vacuümpomp, bestaande uit een cilinder en een spuit, pomp of slang, wordt over de slappe penis geschoven. Met behulp van de spuit of pomp, of door aan de slang te zuigen, wordt een onderdruk gecreëerd. Als gevolg van de onderdruk wordt er bloed in de slagaders van de penis gezogen. Wanneer de penis zich heeft opgericht, wordt een ring aangebracht om te voorkomen dat het bloed via de aders weer uit de penis stroomt. Met deze combinatie van hulpmiddelen kan een impotente man 30 minuten lang een erectie instandhouden.

 

Een afbindring kan soms problemen veroorzaken bij de ejaculatie, vooral als de ring te strak zit. Uit oogpunt van veiligheid mag de persoon het hulpmiddel niet langer dan 30 minuten achter elkaar gebruiken. Vacuümpompen kunnen blauwe plekken veroorzaken wanneer ze te vaak worden gebruikt. Beide typen hulpmiddelen worden echter als veilig beschouwd.

 

Impotentie kan ook worden behandeld door zelftoediening van speciale geneesmiddelen. Deze geneesmiddelen worden rechtstreeks in het zwellichaam van de penis geïnjecteerd. Vijf tot tien minuten na injectie treedt de erectie op, die 60 minuten kan aanhouden. De mogelijke bijwerkingen van deze methode zijn blauwe plekken en pijn. Ook kunnen deze injecties een pijnlijke, ongewenst lang aanhoudende erectie (priapisme)  veroorzaken.

 

Een permanent penisimplantaat of prothese kan uitkomst bieden wanneer impotentie niet met andere behandelingsmethoden kan worden behandeld. Permanente middelen zijn vooral succesvol bij de behandeling van chronische impotentie die door diabetes mellitus wordt veroorzaakt. Er bestaan verschillende soorten implantaten en prothesen, maar deze moeten chirurgisch worden ingebracht. Met een van deze penisimplantaten, bestaande uit stevige staafjes, wordt een permanente erectie verkregen. Een ander type is de opblaasbare ballon die in de zwellichamen van de penis worden geïmplanteerd. De man vult de ballon met vloeistof vanuit een inwendig geplaatst reservoir voordat geslachtsgemeenschap plaatsvindt. In het algemeen brengt een dergelijke ingreep een ziekenhuisopname van drie dagen met zich mee en een herstelperiode van zes weken.

 

Chirurgische technieken om de bloedstroom naar de penis te herstellen verkeren nog steeds in de experimentele fase. Alle bovengenoemde behandelingen zijn ofwel weinig effectief, ofwel sterk invasief en/of ingrijpend voor de seksuele beleving van de patiënt en zijn partner. Sinds enige tijd is er een nieuw middel voor de behandeling van impotentie verkrijgbaar. Dit middel, sildenafil, heeft als voordeel dat het gebruik ervan als minder belastend wordt ervaren, omdat het oraal kan worden ingenomen, al kan het bij sommige mannen enige ongewenste bijwerkingen hebben. Voor een juiste werking is natuurlijke seksuele stimulatie vereist. Sildenafil kan werkzaam zijn bij erectiestoornissen van verschillende oorsprong.

 

 

 

 

	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer