Wat is Kanker ?

Kanker is waarschijnlijk de meest gevreesde ziekte van allemaal. Het is een vaak voorkomende aandoening: kanker is na hart- en vaatziekten de tweede doodsoorzaak in de westerse wereld.

Kanker kan de meeste delen van het lichaam aantasten en wordt algemeen in de volgende twee groepen onderverdeeld: kwaadaardige tumoren die de organen aantasten (bijvoorbeeld longen, borst, prostaat) en kanker die het bloed of het lymfevatenstelsel aantast (leukemie, lymfeklierkanker). Gelet op het feit dat mensen bij wie kanker al in de familie voorkwam, meer risico lopen op de ziekte dan anderen, kan het zijn dat erfelijkheidsfactoren een rol spelen. Er is echter geen alleenstaande oorzaak van kanker. De vorming van kankercellen wordt beïnvloed door een reeks van externe factoren, waaronder blootstelling aan kankerverwekkende stoffen en virussen.

Chronische kankerpijn Ongeveer de helft van alle patiënten die een actieve kankerbehandeling ondergaan en bijna drie vierde van de patiënten met een vergevorderd stadium van kanker, lijden gematigde tot ernstige pijn. Desondanks krijgt 50 tot 80 % van de kankerpatiënten geen toereikende pijnverlichting. Vermoeidheid bij kanker Bij de meerderheid van de patiënten die chemotherapie krijgen voor de behandeling van een kanker die niets met het beenmerg te maken heeft, is het peil van de rode bloedcellen verlaagd. Inderdaad, bij chemotherapie worden alle zich snel delende cellen vernietigd, zowel kankercellen als gezonde cellen, waaronder de rode bloedcellen. (Rode bloedcellen transporteren en leveren zuurstof af doorheen het lichaam, die de spieren en organen de nodige energie geeft om te functioneren.) Voorts onderdrukt chemotherapie de capaciteit van het beenmerg om nieuwe rode bloedcellen aan te maken. Door een gebrek aan zuurstofrijke rode bloedcellen kan het energiepeil bij kankerpatiënten die chemotherapie krijgen, pijlsnel dalen met vermoeidheid tot gevolg.

 

Een kankercel is een cel waarvan het normale controlemechanisme is verloren gegaan en die daardoor ongereguleerd groeit.

Kanker kan in alle weefsels van alle organen ontstaan. Naarmate kankercellen groeien en zich vermenigvuldigen ontstaat er een ophoping van kankerweefsel dat in het omliggende weefsel ingroeit en zich door het gehele lichaam kan verspreiden (metastaseren).

 

Een kankercel is een cel waarvan het normale controlemechanisme is verloren gegaan en die daardoor ongereguleerd groeit.

Kanker kan in alle weefsels van alle organen ontstaan. Naarmate kankercellen groeien en zich vermenigvuldigen ontstaat er een ophoping van kankerweefsel dat in het omliggende weefsel ingroeit en zich door het gehele lichaam kan verspreiden (metastaseren).

 

 

 

Risicofactoren

Er bestaat een hele reeks genetische en omgevingsfactoren waardoor de kans op kanker toeneemt.

 

De familiegeschiedenis is een belangrijke factor. Sommige families lopen een beduidend grotere kans op het ontstaan van bepaalde vormen van kanker dan andere families. Een vrouw heeft bijvoorbeeld een anderhalf tot drie maal grotere kans op het ontstaan van borstkanker wanneer haar moeder of haar zuster borstkanker hebben gehad. Sommige vormen van borstkanker zijn gekoppeld aan een specifieke genmutatie die bij bepaalde etnische groepen en families meer voorkomt dan bij andere. Bij vrouwen met deze genmutatie is de kans op borstkanker 80 tot 90% en de kans op ovariumkanker 40 tot 50%. Onderzoekers hebben geconstateerd dat deze genmutatie bij 1% van de vrouwelijke Asjkenazy-joden voorkomt. Veel andere vormen van kanker, waaronder bepaalde vormen van huid- en colonkanker, lijken ook in bepaalde families meer voor te komen.

 

 

 

Mensen met chromosomale afwijkingen lopen een verhoogde kans op kanker. Mensen met het syndroom van Down bijvoorbeeld hebben drie in plaats van de gebruikelijke twee chromosomen 21 en lopen een tien tot 20 keer groter risico om acute leukemie te krijgen.

 

Een aantal omgevingsfactoren verhoogt de kans op kanker. Een van de belangrijkste daarvan is het roken van sigaretten. Door te roken neemt de kans op long-, mond-, strottenhoofd- en blaaskanker aanzienlijk toe.

 

Langdurige blootstelling aan ultraviolette straling, voornamelijk van de zon, veroorzaakt huidkanker. Ioniserende straling, die zeer carcinogeen is, wordt gebruikt bij röntgenfoto's, is een product van atoomcentrales, komt vrij bij kernexplosies en bereikt de aarde vanuit de ruimte. Zo lopen de overlevenden van de atoombommen die tijdens de Tweede Wereldoorlog op Hiroshima en Nagasaki zijn geworpen een verhoogde kans op leukemie. Blootstelling van mijnwerkers aan uranium is in verband gebracht met het ontstaan van longkanker 15 tot 20 jaar later. Het risico is nog veel groter bij de mijnwerkers die ook nog sigaretten rookten. Langdurige blootstelling aan ioniserende straling werkt gevoeligheid in de hand voor het ontstaan van kanker van de bloedcellen, met inbegrip van acute leukemie.

 

Voeding is een andere belangrijke risicofactor voor het ontstaan van kanker, vooral van kanker in het maag-darmkanaal. Door vezelrijke voeding wordt de kans op colonkanker kleiner. Door veel gerookte en ingelegde levensmiddelen te eten neemt de kans op maagkanker toe. Recente gegevens duiden erop dat door voeding waarvan het totale aantal calorieën voor minder dan 30% uit vet afkomstig is, de kans op colon-, borst- en mogelijk prostaatkanker afneemt. Mensen die grote hoeveelheden alcohol gebruiken, lopen een veel grotere kans op slokdarmkanker.

 

Van veel chemische stoffen is bekend dat ze kanker veroorzaken, veel andere chemische stoffen worden ervan verdacht. Door blootstelling aan bepaalde veelgebruikte chemische stoffen kan de kans op kanker, vaak jaren later, enorm toenemen. Longkanker en mesothelioom (kanker van de longvliezen) kunnen bijvoorbeeld ontstaan door blootstelling aan asbest.  Kanker komt nog veel meer voor bij mensen die sigaretten roken en aan asbest zijn blootgesteld.

 

De kans op kanker is ook gerelateerd aan de woonplaats. In Japan is de kans op colon- en borstkanker klein, maar bij Japanners die naar de Verenigde Staten emigreren neemt dit risico toe en wordt uiteindelijk even groot als bij de rest van de bevolking van Amerika. In Japan komt zeer veel maagkanker voor, maar bij Japanners die in de Verenigde Staten zijn geboren is dit veel minder het geval. Deze geografische verspreiding van de kans op kanker wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een combinatie van factoren: het genetisch patroon, de voeding en het milieu.

 

Van verschillende virussen is bekend dat ze bij mensen kanker veroorzaken, van andere virussen wordt vermoed dat ze kankerverwekkend zijn. Het pa pillomavirus, dat genitale wratten veroorzaakt, is waarschijnlijk een van de oorzaken van baarmoederhalskanker. Het cytomegalievirus veroorzaakt het Kaposi-sarcoom. Door het hepatitis-B-virus kan leverkanker ontstaan, al is niet duidelijk of dit virus nu het carcinogeen of de promotor is. In Afrika is het Epstein-Barr-virus de oorzaak van het Burkitt-lymfoom, in China van neus- en keelkanker. Het lijkt waarschijnlijk dat er een bijkomende factor is, mogelijk een genetische factor of een omgevingsfactor, waardoor het Epstein-Barr-virus kanker kan veroorzaken. Sommige humane retrovirussen, zoals het humaan-immunodeficiëntievirus (HIV) , veroorzaken lymfomen en andere vormen van bloedkanker.

 

Door een infectie met de parasiet Schistosoma (bilharzia) kan door chronische irritatie van de blaas blaaskanker ontstaan. Bij andere vormen van chronische irritatie van de blaas ontstaat echter geen blaaskanker. Door een infectie met Clonorchis, die voornamelijk in het Verre Oosten voorkomt, kan kanker van de alvleesklier en de galwegen ontstaan.

 

Epidemiologie van kanker

In Europa krijgen bijna 4 op de 10 mannen en ruim 3 op de 10 vrouwen in de loop van hun leven kanker.Alleen aan hart- en vaatziekten overlijden meer mensen (circa 40%). Bij vormen van kanker met weinig behandelmogelijkheden is de sterfte ongeveer gelijk aan het aantal nieuwe gevallen. Bij vormen van kanker waarvoor behandelmogelijkheden bestaan, is de sterfte veel lager.

 

Het risico op het ontwikkelen van kanker is in de loop van de tijd veranderd. Ooit veelvoorkomende vormen van kanker zijn zeldzaam geworden. In de Verenigde Staten kwam in 1930 maagkanker bijvoorbeeld vier keer zoveel voor als tegenwoordig, waarschijnlijk omdat sedert die tijd minder gerookt, ingemaakt en bedorven voedsel wordt gegeten. Anderzijds is longkanker in de Verenigde Staten toegenomen van vijf gevallen per 100.000 inwoners in 1930 tot 114 gevallen per 100.000 inwoners in 1990 en is het aantal gevallen van longkanker bij vrouwen snel gestegen. Deze veranderingen zijn vrijwel zeker het gevolg van de toename van het roken van sigaretten, waardoor ook het aantal gevallen van mondkanker is toegenomen.

 

Leeftijd is een belangrijke factor bij het ontstaan van kanker. Sommige vormen van kanker, zoals de Wilms-tumor, acute lymfatische leukemie en het Burkitt-lymfoom, ontstaan vrijwel uitsluitend bij jonge mensen. Waarom dit zo is, wordt niet helemaal begrepen, maar genetische aanleg is een factor. De meeste vormen van kanker komen echter bij oudere mensen voor. Veel vormen van kanker, waaronder prostaat-, maag- en colonkanker, komen het meest voor bij mensen die ouder zijn dan 60 jaar. Meer dan 60% van de gevallen van kanker in de Verenigde Staten wordt vastgesteld bij mensen die ouder zijn dan 65 jaar. In het algemeen verdubbelt de kans op kanker in de Verenigde Staten boven de leeftijd van 25 jaar elke vijf jaar. De toename van het aantal kankergevallen wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een combinatie van verhoogde en langdurige blootstelling aan carcinogenen en een verzwakking van het immuunsysteem van het lichaam in combinatie met een langere levensduur.

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

Tot slot

 

Bent u van mening dat bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, dan vernemen wij dat graag van u. Mail