Manisch-depressieve stoornis

Een manisch-depressieve stoornis, ook wel bipolaire stoornis genoemd, is een aandoening waarin perioden van depressie worden afgewisseld met perioden van manie of mindere mate van uitgelatenheid.

Een manisch-depressieve stoornis komt bij iets minder dan 2% van de bevolking in meer of mindere mate voor. Men vermoedt dat de ziekte erfelijk is, hoewel het precieze genetische defect nog onbekend is. Een manisch-depressieve stoornis komt even veel voor onder mannen als onder vrouwen en begint gewoonlijk in de tienerjaren of wanneer iemand in de twintig of in de dertig is.

Symptomen en diagnose
Een manisch-depressieve stoornis begint meestal met een depressie en omvat ten minste één periode van manie op enig moment tijdens de ziekte. Episoden van depressie duren gewoonlijk drie tot zes maanden. In de ernstigste vorm van de ziekte, bipolaire-I-stoornis genaamd, wisselen depressie en intense manie elkaar af. In de minder ernstige vorm, bipolaire-II-stoornis, worden korte depressieve episoden afgewisseld door hypomanie. Symptomen van bipolaire-II-stoornis keren vaak terug in bepaalde seizoenen; zo komt depressie voor in de herfst en de winter en treedt er tijdens de lente of zomer een korte periode van uitgelatenheid op.

 

In een nog mildere vorm van manisch-depressieve stoornis, een zogeheten cyclothyme stoornis, zijn de perioden van uitgelatenheid en depressie minder ernstig. Zij houden gewoonlijk slechts enkele dagen aan en keren tamelijk vaak met onregelmatige tussenpozen terug. Hoewel een cyclothyme stoornis zich uiteindelijk kan ontwikkelen tot een manisch-depressieve stoornis, leidt een cyclothyme stoornis bij veel mensen nooit tot een zware depressie of manie. Een cyclothyme stoornis kan succes op het gebied van zakendoen, leiderschap, prestaties en artistieke creativiteit bevorderen. De stoornis kan echter ook leiden tot onregelmatige prestaties op werk en op school, frequente verhuizingen, herhaalde verbroken relaties of echtscheidingen en misbruik van alcohol en drugs. Bij ongeveer eenderde van alle mensen met een cyclothyme stoornis kunnen deze symptomen leiden tot een stemmingsstoornis die moet worden behandeld.

 

De diagnose manisch-depressieve stoornis is gebaseerd op het duidelijk herkenbare patroon van de symptomen. Een arts bepaalt of de persoon een manische of een depressieve episode doormaakt zodat de geschikte behandelwijze kan worden toegepast. Ongeveer een op de drie mensen met een bipolaire stoornis ervaart gelijktijdig manische (of hypomane) en depressieve symptomen. Deze aandoening wordt een gemengde episode genoemd.

Prognose en behandeling
Een manisch-depressieve stoornis keert in nagenoeg alle gevallen terug. De episoden kunnen soms wisselen van depressie naar manie, of andersom, zonder een periode met een normale stemming ertussen. Bij sommige mensen wisselen de episoden elkaar sneller af dan anderen. Maar liefst 15% van de mensen met een manisch-depressieve stoornis, voornamelijk vrouwen, maken vier of meer episoden per jaar door. Mensen bij wie de episoden snel wisselen zijn moeilijker te behandelen.

 

Manische of hypomane episoden in een manisch-depressieve stoornis kunnen worden behandeld als acute manie. Depressieve episoden worden behandeld als depressie. De meeste antidepressiva kunnen echter wisselingen veroorzaken van depressie naar hypomanie of manie en kunnen soms tot snelle stemmingswisselingen leiden. Om die reden worden deze geneesmiddelen slechts gedurende korte perioden gebruikt en wordt hun effect op de stemming nauwlettend geobserveerd. Bij het eerste teken van een wisseling naar hypomanie of manie wordt het gebruik van het antidepressivum gestaakt. Antidepressiva die vermoedelijk het minst tot stemmingswisseling leiden, zijn de monoamino-oxidaseremmers. Het beste resultaat wordt meestal verkregen door mensen met een manisch-depressieve stoornis een stemmingsstabilisator te geven, zoals lithium of een anticonvulsivum.

Lithium heeft geen effect op de normale stemming maar vermindert bij ongeveer 70% van de mensen met een manisch-depressieve stoornis de neiging tot stemmingswisselingen. Een arts controleert door middel van bloedonderzoeken het lithiumgehalte in het bloed. Mogelijke bijwerkingen van lithium zijn onder meer bevingen, spiertrekkingen, misselijkheid, overgeven, diarree, dorst, overmatige urinelozing en gewichtstoename. Lithium kan acne of psoriasis verergeren, kan leiden tot een daling van de schildklierhormoonspiegels in het bloed en kan in zeldzame gevallen overmatige urinelozing veroorzaken. Een bijzonder hoog lithiumgehalte in het bloed kan leiden tot een aanhoudende hoofdpijn, geestelijke verwardheid, slaperigheid, epileptische aanvallen en hartritmestoornissen. De bijwerkingen treden vaker op bij oudere mensen. Vrouwen die in verwachting willen raken, moeten het gebruik van lithium staken, aangezien lithium (in zeldzame gevallen) hartafwijkingen bij de foetus kan veroorzaken.

 

In de afgelopen jaren zijn nieuwere medicamenteuze behandelingen ontwikkeld. Hieronder zijn de anticonvulsiva carbamazepine en valproïnezuur. Carbamazepine kan het aantal rode en witte bloedlichaampjes echter ernstig doen afnemen en valproïnezuur kan leverbeschadiging veroorzaken (voornamelijk bij kinderen). Bij een zorgvuldige medische controle zijn deze problemen zeldzaam en carbamazepine en valproïnezuur vormen zinvolle alternatieven voor lithium, vooral voor mensen met de gemengde of snel afwisselende vorm van een manisch-depressieve stoornis die niet op andere behandelingen reageren.

Psychotherapie wordt vaak aanbevolen aan mensen die stemmingsstabilisatoren gebruiken, voornamelijk om hen te helpen zich aan de therapie te houden. Sommige mensen die lithium gebruiken, voelen zich minder alert, minder creatief en minder meester over de eigen situatie dan normaal. Een daadwerkelijke afname van creativiteit komt echter niet vaak voor, vooral omdat lithium mensen met een manisch-depressieve stoornis in staat stelt om een stabieler leven te leiden, wat hun algehele werkprestatie verbetert. Groepstherapie is vaak heilzaam om mensen en hun partner of familieleden te helpen de stoornis te begrijpen en er beter mee om te gaan.

Lichttherapie wordt soms gebruikt om mensen met manisch-depressieve stoornis te behandelen, vooral die mensen die lijden aan een mildere en meer seizoensgebonden depressie: herfstwinterdepressies en lentezomerhypomanie. Bij lichttherapie wordt de persoon in een gesloten ruimte geplaatst die verlicht is door kunstlicht. Het licht wordt zodanig ingesteld dat het lijkt op het seizoen dat de therapeut wenst na te bootsen: langere dagen voor de zomer en kortere dagen voor de winter. In het geval van een overmatige dosis licht kan iemand doorschieten naar een hypomanie of kan er, in sommige gevallen, oogbeschadiging optreden. Lichttherapie dient dan ook te worden uitgevoerd door een arts die is gespecialiseerd in de behandeling van stemmingsstoornissen.

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Wat is slaap en waarom slapen we? Hoewel de afgelopen 50 jaar de kennis over slaap enorm is toegenomen is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom we zo ongeveer 1/3 van ons leven slapend doorbrengen. Slaap wordt omschreven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen.Lees meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer