Multipele sclerose

Multiple sclerose is een chronische aandoening die het centraal zenuwstelsel aantast. Ontstekingen veroorzaken blijvende schade aan de zenuwen, waardoor signalen niet of niet meer voldoende worden doorgegeven. Dit kan zich uiten in krachtsverlies, slecht zien en prikkelingen in de benen.

De term multipele sclerose duidt op de verscheidene plaatsen waar verharding optreedt en die een groot aantal demyelinisatieplaatsen in het zenuwstelsel vertegenwoordigen. De mogelijke neurologische symptomen zijn zo divers, dat artsen de diagnose kunnen missen wanneer de eerste symptomen zich openbaren. Hoewel de ziekte in de tijd vaak verslechtert, kennen de patiënten gewoonlijk perioden met een relatief goede gezondheid, afgewisseld door afmattende terugvallen.

 

Oorzaken

 

De oorzaak van multipele sclerose (MS) is niet bekend, maar een waarschijnlijke verklaring is dat besmetting met een virus of een ander onbekend antigeen op een of andere manier een auto-immuunreactie oproept, meestal op jonge leeftijd. Het lichaam produceert dan, om onduidelijke redenen, antilichamen tegen het eigen myeline. Deze antilichamen wekken een ontstekingsreactie op en beschadigen de myelineschede.

Multipele sclerose lijkt een erfelijke component te hebben. Ongeveer 5% van de mensen met de ziekte heeft een broer of zuster die ook is aangedaan en bij ongeveer 15% lijdt een naast familielid aan de ziekte.

Ook het klimaat speelt een rol, want MS komt voor bij 1 op de 2000 mensen die hun eerste tien levensjaren in een gematigd klimaat hebben doorgebracht, terwijl dit voor slechts 1 op de 10.000 personen geldt die in de tropen zijn geboren. Multipele sclerose komt vrijwel niet voor bij mensen die rond de evenaar opgroeien. Het klimaat waarin iemand zijn eerste tien levensjaren doorbrengt, lijkt belangrijker te zijn dan het klimaat waarin hij zijn latere leven doorbrengt.

 

Symptomen

 

De symptomen openbaren zich in het algemeen bij mensen in de leeftijdsgroep van 20 tot 40 jaar. De ziekte komt vaker bij vrouwen dan bij mannen voor. Demyelinisatie kan in elk deel van de hersenen of het ruggenmerg optreden en de symptomen zijn afhankelijk van welke plaats is aangetast. Demyelinisatie in de zenuwbanen die prikkels naar de spieren geleiden, veroorzaakt bewegingsproblemen, terwijl demyelinisatie in de zenuwbanen die zintuiglijke prikkels naar de hersenen geleiden stoornissen in de zintuiglijke waarneming veroorzaakt.

Veelvoorkomende vroege symptomen zijn tintelingen, gevoelloosheid en andere vreemde gewaarwordingen in armen, benen, romp of gezicht. Iemand kan de kracht of fijne motoriek van een been of hand verliezen. Bij sommige mensen ontstaan alleen symptomen in de ogen en kan dubbelzien voorkomen. Maar ook pijn en gedeeltelijke blindheid in één oog, wazig zien of verlies van het centrale gezichtsvermogen (neuritis optica) behoren tot de symptomen. Lichte veranderingen in het gevoelsleven of de verstandelijke vermogens kunnen tot de vroege symptomen behoren. Deze vage aanwijzingen voor demyelinisatie in de hersenen treden soms op lang voordat de ziekte wordt herkend.

Multipele sclerose heeft een uiteenlopend en onvoorspelbaar ziekteverloop. Bij veel mensen begint de ziekte met een enkel symptoom, gevolgd door maanden of jaren zonder verdere symptomen. Bij anderen treedt er binnen weken of maanden een verslechtering en uitbreiding van de symptomen op. Zeer warm weer of een warm bad of warme douche, zelfs koorts, kan de symptomen verergeren. Een opvlamming van de ziekte kan spontaan optreden of worden opgewekt door een infectie, bijvoorbeeld griep. Naarmate de terugvallen vaker optreden, wordt de handicap ook groter en kan blijvend worden. De meeste patiënten met multipele sclerose hebben, ondanks hun invaliditeit, een normale levensverwachting.

Algemene voorkomende symptomen van multipele sclerose

 

 

Diagnose

 

Multipele sclerose wordt overwogen bij jongere mensen die plotseling last hebben van wazig of dubbelzien of motorische en sensibele afwijkingen in verschillende delen van het lichaam vertonen. Een patroon van terugvallen en herstel versterkt deze diagnose. 

Wanneer multipele sclerose wordt vermoed, wordt als onderdeel van het lichamelijk onderzoek het zenuwstelsel zorgvuldig beoordeeld. De diagnose multipele sclerose is tamelijk zeker wanneer er aanwijzingen zijn dat het zenuwstelsel niet naar behoren functioneert, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van ongecoördineerde oogbewegingen, spierzwakte of gevoelloosheid op verspreide plaatsen in het lichaam, ontsteking van de gezichtszenuw en symptomen die opkomen en verdwijnen.

Er bestaat geen enkelvoudige test waarmee de diagnose kan worden gesteld, maar met behulp van laboratoriumonderzoek kan wel onderscheid worden gemaakt tussen multipele sclerose en andere aandoeningen met vergelijkbare symptomen. De arts kan daarom door een lumbaalpunctie wat ruggenmergvloeistof afnemen.

Bij multipele sclerose kan de ruggenmergvloeistof meer witte bloedcellen en iets meer eiwit bevatten. Ook kan hierin een hoge concentratie aan antilichamen worden aangetoond. Bij 90% van de mensen met multipele sclerose komen specifieke antilichamen en andere stoffen voor.

MRI is de gevoeligste diagnostische beeldvormende techniek waarmee hersengebieden kunnen worden opgespoord waarin myeline is verdwenen. Een MRI-scan kan zelfs onderscheid maken tussen gebieden waarin onlangs demyelinisatie is opgetreden en gebieden waarin dit enige tijd geleden is opgetreden.

Evoked potential is een onderzoek dat de elektrische reacties in de hersenen registreert wanneer zenuwen worden geprikkeld. Normaal gesproken reageren de hersenen bijvoorbeeld op een lichtflits of geluid met kenmerkende patronen van elektrische activiteit. Bij patiënten met multipele sclerose kan deze reactie echter vertraagd optreden doordat de impulsgeleiding langs gedemyeliniseerde zenuwvezels is gestoord.

 

Behandeling

 

Door injectie toegediende bèta-interferon, een relatief nieuwe behandeling, vermindert de frequentie van de opvlammingen. Andere veelbelovende behandelingen verkeren nog in het experimentele stadium, waaronder andere interferonen, oraal in te nemen myeline en glatirameeracetaat, die moeten voorkomen dat het lichaam het eigen myeline aantast. De voordelen van plasmaferese en intraveneuze toediening van gammaglobulinen zijn niet bewezen en deze behandelingen zijn niet voor langdurige behandeling geschikt.

Corticosteroïden vormen al tientallen jaren de belangrijkste therapie. Voorbeelden hiervan zijn oraal ingenomen prednison en methylprednisolon dat gedurende korte perioden intraveneus wordt toegediend ter verlichting van acute symptomen. Hoewel corticosteroïden de duur van de aanvallen kunnen verkorten, hebben ze op lange termijn geen invloed op toenemende invaliditeit. De voordelen van corticosteroïden wegen bij langdurig gebruik soms niet op tegen de mogelijke bijwerkingen, zoals een grotere gevoeligheid voor infecties, diabetes mellitus, gewichtstoename, vermoeidheid, osteoporose en maagzweren. Andere behandelingen die het immuunsysteem onderdrukken, onder meer azathioprine, cyclofosfamide, ciclosporine en bestraling van alle lymfoïde weefsels, zijn niet zinvol gebleken en kunnen aanzienlijke complicaties veroorzaken.

Patiënten met multipele sclerose kunnen vaak een actief leven blijven leiden, al kunnen ze gauw vermoeid raken en daardoor een veeleisend leefritme niet volhouden. Regelmatige lichamelijke oefeningen verminderen de spasticiteit en houden hart en bloedvaten, de spieren en de geest gezond. Voorbeelden van deze activiteiten zijn: op een hometrainer fietsen, wandelen, zwemmen en lichte fitnessoefeningen. Fysiotherapie kan ertoe bijdragen dat evenwicht, loopvermogen en bewegingsbereik behouden blijven; ook kunnen hierdoor de spasticiteit en zwakte afnemen.

De zenuwen die de blaas- en darmcontrole regelen, kunnen ook aangetast zijn en dit kan aanleiding geven tot incontinentie voor urine of feces of blaasretentie. Veel patiënten leren zichzelf te katheteriseren om de blaas te legen en gebruiken regelmatig laxeermiddelen om de stoelgang te bevorderen. Bij patiënten die verzwakken en niet gemakkelijk meer kunnen bewegen, ontstaan doorligplekken door langdurige bedlegerigheid. Patiënten en verzorgers moeten dus extra zorgvuldigheid betrachten om dergelijke huidbeschadigingen te voorkomen.

 

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.