• Ouderdomsosteoporose is een normaal verouderingsproces bij mannen en vrouwen. Vrouwen lopen vooral na de menopauze meer kans op botontkalking door een tekort aan het vrouwelijke hormoon oestrogeen. Dit hormoon remt de botafbraak. Naarmate men ouder wordt, neemt het botverlies toe.

• De arts spreekt van osteoporose als ziekte wanneer er een breuk optreedt als gevolg van botontkalking.      

  Risicofactoren

Onderstaande factoren leiden tot een verhoogd risico op osteoporose:

• • Tengere lichaamsbouw. 
• • Osteoporose bij meerdere familieleden.  
• • Weinig of geen lichaamsbeweging. 
• • Inname van sommige geneesmiddelen zoals cortisonen. 
• • Roken. 
• • Te grote inname van cafeïne, alcohol en zout. 

• Bepaalde ziekten zoals verhoogde werking van de schildklier, een chronische lever- of darmziekte, een niet goed geregelde diabetes, anorexia nervosa, menopauze en veroudering, te weinig vitamine D ( zonlicht ) en calciuminname.

Osteoporose veroorzaakt meestal weinig klachten. Vaak wordt botontkalking pas ontdekt als het te laat is, bv. bij een breuk.

Sommige symptomen kunnen wijzen op botontkalking:

• zware rugpijn bij een relatief onschuldige beweging zoals struikelen;

• kleiner worden door inzakking van de ruggenwervels omdat ze binnenin hol worden;

• een breuk aan pols, arm of heup zonder zware val of schok;

• veranderingen in de houding, bv. de rug wordt krommer en de buik komt vooruit.       

Enkel via een botdensitometrie of botdichtheidsmeting kan de arts botontkalking met zekerheid vaststellen. Via dit onderzoek meet de arts de botmassa en leidt hij de sterkte van het bot af. 
Het is een pijnloos en kortdurend (ca 10 minuten) radiografisch onderzoek. Hierbij gaat een bundel röntgenstralen van zeer lage intensiteit doorheen het lichaam. Een detector evalueert de opname van de stralen. Het bot neemt een groot gedeelte van de stralen op terwijl de spieren de stralen gemakkelijk doorlaten. Zo kan de botdichtheid worden gemeten.

Botten die ernstig beschadigd zijn, kunnen nooit meer helemaal herstellen naar het normale niveau. Maar botontkalking kan wel behandeld worden, zodat het proces afremt en spontane breuken voorkomen worden. 

Een arts zal meestal een gecombineerde behandeling voorstellen. Men moet niet alleen genoeg calcium opnemen. Die calcium moet vanuit de spijsvertering in het bloed opgenomen worden en daarna van het bloed in de botten. Op deze drie stappen kan de behandeling inspelen. 

• Het vertrekpunt voor elke behandeling blijft de calciumrijke voeding, beweging, regelmatig buitenkomen en risico’s vermijden. 

• Voor sommige personen kan het aangewezen zijn om - enkel op doktersadvies - calciumsupplementen in te nemen. 

• Vitamine D helpt o.a. om calcium vanuit de spijsvertering in het bloed op te nemen. Daglicht zorgt voor voldoende vitamine D. Ga daarom dagelijks een half uurtje naar buiten. De arts kan vitamine D-supplementen voorschrijven indien nodig. Vitamine D nemen op eigen houtje is gevaarlijk.

• Voor wie een ernstig verhoogd risico heeft op breuken, kan de arts tenslotte bepaalde geneesmiddelen voorschrijven.

• Vroeger werd hormoonvervangende therapie voorgesteld als behandeling tegen osteoporose. Nu wordt deze oplossing afgeraden. Voor een gunstig effect op osteoporose moeten deze hormonen een lange tijd ingenomen worden. Dit verhoogt het risico op borstkanker en hart- en vaatziekten teveel.

• Neem zoveel mogelijk maatregelen om vallen te voorkomen, bv. door losliggende maten en snoeren te verwijderen, te zorgen voor voldoende verlichting.

• Oefentherapie kan de bewegingsmogelijkheden van het lichaam en de controle over de spieren verbeteren, bv. door correcte hef- en tiltechnieken aan te leren, de houding te verbeteren, de rug- en buikspieren te verstevigen

  Test uzelf

• Als uw score lager dan 12 is, hoeft u zich geen zorgen te maken. Blijf wel zorgen voor voldoende lichaamsbeweging en een evenwichtige en gevarieerde voeding.

• Wie een score heeft van 12 of meer, loopt meer kans op osteoporse. Vraag advies aan uw arts.