Peritonitis

Peritonitis is een ontsteking van het buikvlies, meestal als gevolg van infectie.

 

Een infectie in de buikholte (peritonitis) kan ernstige klinische problemen opleveren. Een complicatie die kan optreden bij een peritonitis is de vorming van een abces in de buikholte; een intra-abdominaal abces. Uit onderzoek blijkt dat de combinatie van de bacteriën Escherichia coli en Bacteroides fragilis een cruciale rol speelt.

Het peritoneum is een dun, transparant vlies dat normaal alle organen in de buikholte en de binnenwanden van de buikholte bedekt. Peritonitis wordt meestal veroorzaakt door een infectie die zich verspreidt vanuit een geïnfecteerd orgaan in de buikholte. Veelvoorkomende bronnen van infectie zijn perforaties van de maag, darm, galblaas of blindedarm. Het peritoneum is opmerkelijk bestand tegen infecties. Peritonitis breidt zich niet uit, tenzij de verontreiniging voortduurt. Meestal geneest het peritoneum door behandeling.

Pelvic inflammatory disease is bij seksueel actieve vrouwen een veelvoorkomende oorzaak van peritonitis. Een infectie van de baarmoeder en eileiders, veroorzaakt door verscheidene typen bacteriën, waaronder de bacterieen verantwoordelijk voor gonorroe en chlamydia-infecties, breidt zich uit naar de buikholte. Bij lever- of hartfalen kan zich vocht ophopen in de buikholte (zogenaamde ascites) en geïnfecteerd raken.

Om verschillende redenen kan na een operatie peritonitis ontstaan. Beschadiging van de galblaas, urineleider, urineblaas of de darmen tijdens een operatie kan het weglekken van bacteriën naar de buikholte tot gevolg hebben. Dergelijke lekkage komt ook voor bij operaties waarbij twee delen van de darm met elkaar worden verbonden. Peritoneale dialyse (een behandeling bij nierinsufficiëntie) veroorzaakt vaak peritonitis. De gebruikelijke oorzaak is een infectie die binnendringt via de drains die in de buikholte worden geplaatst.

Peritonitis kan ook een gevolg zijn van irritatie zonder enige vorm van infectie. Ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) kan bijvoorbeeld peritonitis veroorzaken. Ook de talkpoeder of het zetmeel aanwezig op chirurgische handschoenen kan zonder infectie peritonitis veroorzaken.

 

Symptomen

De symptomen van peritonitis zijn gedeeltelijk afhankelijk van het type en de mate van infectie. In de meeste gevallen moet de patiënt braken, heeft hoge koorts en een gevoelige buik. Er kunnen zich een of meerdere abcessen vormen en de infectie kan leiden tot de vorming van littekenweefsel in de vorm van weefselbanden die uiteindelijk de darmen kunnen afsluiten.

Bij peritonitis ontstaan snel complicaties, tenzij de aandoening onmiddellijk wordt behandeld. De peristaltiek zal verdwijnen en in de dunne en dikke darm hoopt zich vloeistof op. Er lekt ook vloeistof weg uit de bloedbaan naar de buikholte. Een gevolg is ernstige dehydratie (uitdroging) en verlies van elektrolyten uit de circulatie. Ernstige complicaties volgen, zoals long-, nier- of leverinsufficiëntie en gegeneraliseerde stollingsstoornissen.

 

Diagnose

Een snelle diagnose is essentieel. Er worden röntgenopnamen gemaakt met de patiënt in liggende en staande positie. Op de röntgenopnamen kan vrij gas in de buikholte worden waargenomen, een aanwijzing voor perforatie. Soms wordt met een naald vocht uit de buikholte opgezogen zodat in een laboratorium het infectieuze organisme kan worden geïdentificeerd en tevens het resistentiepatroon tegen diverse antibiotica kan worden bepaald. Operatief onderzoek blijft echter de meest betrouwbare diagnostische methode.

 

Behandeling

Meestal wordt meteen overgegaan tot operatief onderzoek, vooral als er mogelijk sprake is van blindedarmontsteking, een geperforeerde ulcus pepticum of diverticulitis. Een spoedoperatie is meestal niet nodig in geval van ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) of pelvic inflammatory disease bij vrouwen.

Er worden onmiddellijk antibiotica toegediend, vaak een aantal verschillende tegelijk. Mogelijk wordt ook via de neus een slang in de maag of darm gebracht om vocht en gas af te voeren. Daarnaast kunnen intraveneus vocht en elektrolyten worden toegediend ter compensatie van wat verloren is gegaan.