Portatrombose

Portatrombose is een afsluiting van de poortader door een bloedstolsel.

De afsluiting kan worden veroorzaakt door cirrose of door kanker van de lever, alvleesklier of maag. De aandoening kan ook ontstaan door een galwegontsteking, pancreatitis of een leverabces. Bij pasgeborenen kan portatrombose optreden door een ontsteking van de navel. Portatrombose kan bij zwangere vrouwen voorkomen, vooral bij eclampsie (een aandoening gekenmerkt door hoge bloeddruk, eiwit in de urine, vochtophoping, epileptische aanvallen en soms coma).
Ook kan portatrombose optreden bij iedere aandoening waarbij zich bloed ophoopt in de poortader, zoals het syndroom van Budd-Chiari, chronisch hartfalen of chronische constrictieve pericarditis. Een abnormale stollingsneiging kan ook portatrombose veroorzaken. Vaak kan de oorzaak van portatrombose niet worden achterhaald.

Symptomen en diagnose

Omdat de poortader driekwart van de bloedtoevoer naar de lever verzorgt, kan een gehele of gedeeltelijke afsluiting van dit bloedvat de levercellen beschadigen. Dit is afhankelijk van de plaats en de grootte van het stolsel en hoe snel het ontstaat. Door een afsluiting stijgt de bloeddruk in de poortader en in andere aders die hierin uitmonden. De aders in de slokdarm worden wijder. Het eerste symptoom van portatrombose is vaak een bloeding uit spataders in het onderste gedeelte van de slokdarm. De bloeding leidt tot het ophoesten of braken van bloed. De milt is vaak vergroot, vooral bij kinderen met deze aandoening. De arts zal in dat geval een vergrote, mogelijk gevoelige milt voelen.

Bij ongeveer eenderde van de patiënten met portatrombose ontstaat de afsluiting langzaam, waardoor andere bloedvaten rond de afsluiting worden gevormd. Uiteindelijk gaat de poortader weer open. Desondanks kan de portale hypertensie blijven bestaan.

Als in de poortader hoge bloeddruk heerst en microscopisch onderzoek van een leverweefselmonster normale cellen laat zien, is portatrombose waarschijnlijk de oorzaak. De afsluiting is vaak zichtbaar op echo's of CT-scans. De diagnose wordt bevestigd door angiografie, een techniek waarbij röntgenfoto's van de aders worden gemaakt na het inspuiten van een contrastmiddel in de poortader.

Behandeling

De behandeling is gericht op verlaging van de druk in de poortader en op het voorkomen van bloedingen uit slokdarmspataders. De arts zal eerst proberen de spataders dicht te maken door elastiekjes aan te brengen of door er chemische stoffen in te spuiten via een endoscoop. Indien nodig kan een operatie worden uitgevoerd waarbij een verbinding tussen de poortader en de holle ader wordt gemaakt. Hierdoor kan het bloed om de lever heen stromen en neemt de druk in de poortader af. Door deze ingreep ontstaat wel een groter risico van leverencefalopathie (hersenbeschadiging door een leveraandoening).