Ruggenmergcompressie

Normaal wordt het ruggenmerg beschermd door de benige wervelkolom, maar bij bepaalde aandoeningen kan druk op het ruggenmerg ontstaan waardoor de normale functie wordt verstoord. Deze druk kan het gevolg zijn van een breuk in een wervel of andere benige structuur in de wervelkolom, één of meer uitpuilende, kraakbenige tussenwervelschijven, een infectie (ruggenmergabces) of een tumor in het ruggenmerg of de wervelkolom. Plotselinge compressie of samendrukking van het ruggenmerg wordt meestal veroorzaakt door letsel of een bloeding, maar een infectie of tumor is ook mogelijk. Het ruggenmerg kan ook door een abnormaal bloedvat (arterioveneuze misvorming) worden samengedrukt.

Bij zeer ernstige compressie kan de geleiding van zenuwprikkels langs het ruggenmerg in beide richtingen volledig geblokkeerd raken. Een minder ernstige compressie verstoort mogelijk de geleiding van slechts een paar prikkels. Wanneer de compressie wordt ontdekt en behandeld voordat zenuwen worden vernietigd, herstelt de functie van het ruggenmerg meestal volledig.

Symptomen

Welke spieren zijn aangedaan en welke sensaties niet meer worden waargenomen, hangt af van het gebied in het ruggenmerg dat beschadigd is. Onder het niveau van het letsel treden meestal zwakte of verlamming en gedeeltelijke of volledige gevoelloosheid op.

Een tumor of infectie in of rond het ruggenmerg kan geleidelijke compressie veroorzaken. Dit veroorzaakt zowel pijn en gevoeligheid op de plaats van de compressie als zwakte en veranderingen in gevoelswaarneming. Naarmate de compressie verergert, gaan de pijn en zwakte over in verlamming en gevoelsverlies, vaak binnen dagen of weken. Wordt echter de bloedtoevoer naar het ruggenmerg afgesloten, dan treden verlamming en gevoelsverlies al binnen enkele minuten op. De langzaamste ruggenmergcompressie is meestal het gevolg van botafwijkingen, veroorzaakt door artritis of van een zeer langzaam groeiende tumor. In dit laatste geval is er weinig of geen pijn en de veranderingen in zintuiglijke waarneming en zwakte verergeren over een periode van maanden.

Diagnose

Omdat de ruggenmergzenuwen op een specifieke manier zijn georganiseerd, kunnen artsen bepalen welk deel van het ruggenmerg is aangetast door de symptomen van de patiënt te beoordelen en een lichamelijk onderzoek uit te voeren. Zo leidt beschadiging halverwege de borst tot zwakte en gevoelloosheid in de benen, maar niet in de armen, en kan de blaas- en darmfunctie worden aangetast. De patiënt kan ter hoogte van de ruggenmergbeschadiging een knellende band voelen.

Onderzoek door middel van computertomografie toont in de meeste gevallen aan waar het ruggenmerg wordt samengedrukt en kan aanwijzingen geven over de oorzaak. Ook kan een myelogram worden gemaakt. Hierbij wordt een contrastmiddel in de ruimte rond het ruggenmerg gespoten en vervolgens wordt een röntgenopname gemaakt om te zien waar het contrastmiddel samengedrukt of afgeknepen lijkt. Dit type onderzoek is gecompliceerder dan de gebruikelijke CT- of MRI-scan en is ook wat onaangenamer. Wanneer echter na een CT- of MRI-scan nog vragen openblijven, blijft dit de beste manier.

Met behulp van dergelijke onderzoeken kunnen de volgende afwijkingen zichtbaar worden: een wervelbreuk, een ingezakte of verschoven wervel, een uitpuilende tussenwervelschijf, bot-ingroei, ophoping van bloed, een abces of een tumor. Soms is aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld bij abnormale uitgroeiingen. In dat geval kan een biopsie nodig zijn om te bepalen of het proces kwaadaardig is.

Behandeling

De behandeling van een ruggenmergcompressie is afhankelijk van de oorzaak, maar de compressie moet, wanneer dat mogelijk is, onmiddellijk worden weggenomen om blijvende beschadiging van het ruggenmerg te voorkomen. Dit moet vaak operatief plaatsvinden, hoewel compressie als gevolg van tumoren kan worden behandeld met radiotherapie. Corticosteroïden, bijvoorbeeld dexamethason, worden vaak toegepast om zwelling in en rond het ruggenmerg die aan de compressie kan bijdragen, te verminderen.

Ruggenmergcompressie die door infectie wordt veroorzaakt, wordt onmiddellijk met antibiotica behandeld. De arts, meestal een neurochirurg, verwijdert in sommige gevallen de pus uit het infectiegebied, bijvoorbeeld door de pus met een injectiespuit uit het abces af te zuigen.