Als een van de slagaders in de benen geleidelijk dichtslibt, treedt in eerste instantie pijn, krampen of vermoeidheid op in de beenspieren tijdens lichamelijke inspanning. Dit wordt claudicatio intermittens genoemd. De spieren doen pijn tijdens het lopen, waarbij de pijn sneller opkomt en heviger wordt wanneer de patiënt snel loopt of tegen een helling oploopt. Meestal treedt de pijn op in de kuit, maar kan ook in voet, dij, heup of billen voorkomen, afhankelijk van de plaats van de vernauwing. De pijn verdwijnt bij rust en vaak kan na één tot vijf minuten zitten of staan weer dezelfde afstand worden afgelegd voordat de pijn opnieuw optreedt. Dezelfde soort pijn bij inspanning kan ook in de armen worden gevoeld bij vernauwing van de armslagaders.

Naarmate de aandoening verergert, kan de patiënt steeds minder ver lopen zonder dat pijn optreedt. Uiteindelijk kunnen de spieren zelfs pijnlijk worden bij rust. De pijn begint dan meestal in de voet of het onderbeen, en is hevig en ononderbroken. Als het been wordt opgetild, wordt de pijn erger. Door de pijn kan de patiënt vaak niet slapen. De pijn kan worden verlicht door de benen over de rand van het bed te laten hangen of door zittend te slapen met de benen omlaag.

Een voet waarvan de bloedtoevoer sterk verminderd is, voelt meestal koud aan en is min of meer gevoelloos. De huid kan droog en schilferig worden en nagels en haren groeien niet goed. Naarmate de vernauwing verergert, ontstaan er zweren, vooral op de tenen en de hiel, en soms ook op het onderbeen, vooral na verwonding. Het been kan dunner worden. Bij ernstige vernauwing kan er weefselversterf optreden.

Bij een plotselinge, volledige afsluiting van een slagader in arm of been voelt de patiënt hevige pijn. Het getroffen lichaamsdeel is koud en gevoelloos en ziet er bleek of blauwachtig uit. Onder de vernauwing zijn geen pulsaties meer voelbaar.

Afsluiting van een slagader wordt vermoed op basis van de beschrijving van de symptomen door de patiënt en de afwezigheid of verzwakking van pulsaties beneden een bepaald punt in het been. De doorbloeding van de benen kan op verschillende manieren worden bepaald, bijvoorbeeld door de bloeddruk bij de enkel te vergelijken met die in de arm. De enkeldruk is normaal gesproken ten minste 90% van de armdruk, maar bij een ernstige vernauwing kan deze dalen naar minder dan 50%.

De diagnose kan worden bevestigd met behulp van bepaalde onderzoeken. Bij dopplerechografie wordt boven de afsluiting een sonde op de huid geplaatst en het geluid van de bloedstroom geeft de mate van afsluiting weer. Met een nog geavanceerdere techniek, die kleurendopplerechografie wordt genoemd, kan een afbeelding van de slagader worden verkregen waarop bloed dat met verschillende snelheden stroomt in verschillende kleuren wordt weergegeven. Deze echografische technieken verdienen de voorkeur boven arteriografie omdat hierbij geen injectie nodig is.

Bij angiografie wordt een röntgencontrastmiddel in de slagader gespoten. Vervolgens wordt een röntgenopname gemaakt, waarop de stroomsnelheid van het bloed, de doorsnede van de slagader en eventuele vernauwingen zichtbaar zijn. Op basis van de angiografie wordt bepaald of de slagader door middel van angioplastiek weer kan worden geopend.

Voetverzorging

Patiënten met claudicatio intermittens zouden indien mogelijk elke dag minstens 30 minuten moeten wandelen. Als ze daarbij pijn in hun benen voelen, moeten ze even stoppen tot de pijn afzakt en dan verder wandelen. Op deze wijze kan de afstand die ze zonder ongemak kunnen afleggen meestal worden vergroot, waarschijnlijk omdat door deze inspanning de spierfunctie verbetert en de andere bloedvaten die de spieren van bloed voorzien groter worden. Patiënten met afgesloten bloedvaten dienen het gebruik van tabak in welke vorm dan ook te vermijden. Het kan zinvol zijn het hoofdeinde van het bed met behulp van blokken 10-15 cm te verhogen: dit bevordert de bloedtoevoer naar de benen.

Met behulp van geneesmiddelen als pentoxyfylline kan worden geprobeerd de zuurstoftoevoer naar de spieren te verbeteren. Ook andere middelen, zoals calciumantagonisten of aspirine, kunnen van nut zijn. Bètablokkers, die bij vernauwingen in de kransslagaders worden toegepast om de hartslag te vertragen en de zuurstofbehoefte van de hartspier te verminderen, leiden bij mensen met vernauwde beenslagaders soms tot verslechtering van de symptomen.

Goede voetverzorging is erop gericht de bloedtoevoer naar de voeten te beschermen en complicaties als gevolg van slechte doorbloeding te voorkomen. Als de patiënt zweren op de voet heeft, is zorgvuldige behandeling noodzakelijk om te voorkomen dat de voet zodanig verslechtert dat amputatie nodig is. De wonden moeten worden schoongehouden door ze dagelijks te wassen met een milde zeep of een zoutoplossing en vervolgens te verbinden met schoon, droog verband. Soms kan het voorkomen dat de patiënt in bed moet blijven liggen waarbij het hoofdeinde dan wordt verhoogd. Als de patiënt aan diabetes mellitus lijdt, dient de bloedglucosespiegel zo goed mogelijk te worden gereguleerd. Iedereen die problemen heeft met de doorbloeding van de voeten of met diabetes mellitus dient elke voetzweer die niet binnen ongeveer zeven dagen heelt, te laten bekijken door een arts. Vaak zal een antibioticumzalf worden voorgeschreven. Als de wond geïnfecteerd raakt, wordt meestal een oraal antibioticum voorgeschreven. Het kan weken of zelfs maanden duren voor de zweer geneest.

Vaak wordt direct na angiografie angioplastiek uitgevoerd. Daarbij wordt een katheter met een ballonnetje aan het uiteinde in het vernauwde deel van de slagader opgevoerd, waarna het ballonnetje wordt opgeblazen om de vernauwing op te heffen. Meestal hoeft de patiënt voor angioplastiek maar één of twee dagen in het ziekenhuis te blijven en kan daarmee een grote operatie worden voorkomen. De behandeling is niet pijnlijk, maar wel enigszins ongemakkelijk, omdat de patiënt moet stilliggen op een harde röntgentafel. Er wordt geen algehele verdoving toegepast, maar wel een licht kalmerend middel. Na afloop krijgt de patiënt soms heparine toegediend om te voorkomen dat in het behandelde deel van de slagader bloedstolsels ontstaan, maar andere artsen geven liever een middel als aspirine. Dit remt de werking van de bloedplaatjes en voorkomt stolling. Het resultaat van de behandeling kan worden gecontroleerd met behulp van echografie. Deze techniek kan ook worden toegepast om na te gaan of de vernauwing opnieuw optreedt.

Angioplastiek kan niet worden toegepast als er op meerdere plaatsen vernauwingen zijn, als de vernauwing zich over een groot gedeelte van de slagader uitstrekt of als de slagader ernstig en over een groot gedeelte verhard is. Operatief ingrijpen kan nodig zijn als in het vernauwde deel een bloedstolsel ontstaat, als een stukje van een dergelijk stolsel afbreekt en een andere slagader afsluit, als er bloed tussen de lagen van de slagaderwand sijpelt waardoor de binnenwand uitpuilt en zo de slagader afsluit of als er bloedingen optreden (gewoonlijk als gevolg van de heparine die is toegediend om bloedstolling te voorkomen).

Behalve ballonkatheters worden ook andere instrumenten (onder andere lasers, mechanische snijapparaten, ultrasone katheters, stents en roterende schuurapparaten) gebruikt om vernauwingen op te heffen. Geen van deze instrumenten is echter in alle gevallen beter dan de andere.

Door een operatie verdwijnen in de meeste gevallen de symptomen, genezen de zweren en kan amputatie worden voorkomen. Een vaatchirurg kan soms een stolsel verwijderen als de afsluiting tot een klein gebied beperkt is. Een andere mogelijkheid is het aanleggen van een omleiding, waarbij een buisje van synthetisch materiaal of een stukje ader uit een ander deel van het lichaam boven en onder het afgesloten deel van de slagader wordt aangesloten zodat het bloed wordt omgeleid. Ook kan het afgesloten of vernauwde deel van de slagader worden verwijderd en vervangen door een transplantaat. Sommige patiënten hebben veel baat bij het doorsnijden van de zenuwen rond het vernauwde gedeelte, waardoor er in de slagaders geen krampen meer optreden.

Wanneer amputatie onvermijdelijk is omdat er geïnfecteerd weefsel moet worden verwijderd, omdat de pijn niet vermindert of om verergering van gangreen te vermijden, zal een chirurg een zo klein mogelijk deel van het been wegnemen, vooral als de patiënt van plan is een beenprothese te dragen.