Slijmbeursontsteking

Slijmbeursontsteking (bursitis) is de pijnlijke ontsteking van een slijmbeurs, een platte zak gevuld met synoviaal vocht die de normale beweging van sommige gewrichten en spieren bevordert en wrijving vermindert

Slijmbeurzen zitten op plaatsen waar wrijving plaatsvindt, vooral waar pezen of spieren over beenderen lopen. Een slijmbeurs bevat gewoonlijk zeer weinig vocht. Wanneer de slijmbeurs echter beschadigd is, raakt hij ontstoken en kan zich met vocht vullen.

Een slijmbeursontsteking kan worden veroorzaakt door chronische overbelasting, verwondingen, jicht, pseudo-jicht, reumatoïde artritis of infecties. Vaak is de oorzaak niet bekend. Hoewel de schouder het meest gevoelig is voor een slijmbeursontsteking, raken de slijmbeurzen in ellebogen, heupen, bekken, knieën, tenen en hielen ook vaak ontstoken.

Symptomen

Een slijmbeursontsteking veroorzaakt pijn en leidt tot bewegingsbeperking, maar de specifieke symptomen worden bepaald door de plaats van de ontstoken slijmbeurs. Wanneer er bijvoorbeeld een slijmbeurs in de schouder ontstoken raakt, is het pijnlijk en moeilijk om de arm zijwaarts op te tillen, zoals nodig is bij het aantrekken van een jas.

Acute slijmbeursontsteking treedt plotseling op. Het ontstoken gebied is pijnlijk bij beweging of aanraking. De huid rondom slijmbeurzen die zich vlak onder de huid bevinden, zoals bij de knie en elleboog, kan rood en gezwollen zijn. Een acute slijmbeursontsteking die wordt veroorzaakt door een infectie of jicht is buitengewoon pijnlijk; het aangetaste gebied is rood en voelt bij aanraking warm aan.

Een chronische slijmbeursontsteking kan het gevolg zijn van een eerdere aanval van acute slijmbeursontsteking of van herhaalde verwondingen. Uiteindelijk verdikken de wanden van de slijmbeurs zich en kan er zich abnormaal materiaal met vaste, krijtachtige calciumafzettingen in ophopen. Wanneer beschadigde slijmbeurzen aan ongewone inspanning of belasting worden blootgesteld, neemt de kans op een bijkomende infectie toe. Langdurige pijn en zwelling kunnen de beweging beperken, waardoor de spieren kunnen afsterven en verzwakken. Aanvallen van chronische slijmbeursontsteking kunnen een paar dagen tot enkele weken duren en regelmatig terugkeren.

Diagnose en behandeling

Een arts vermoedt een slijmbeursontsteking als het gebied rondom een slijmbeurs bij aanraking gevoelig is en als bepaalde bewegingen van het gewricht pijnlijk zijn. Als de slijmbeurs opvallend gezwollen is, kan de arts met een naald en injectiespuit een monster van het slijmbeursvocht nemen om onderzoek te doen naar de oorzaak van de ontsteking, zoals een infectie of jicht. Het maken van röntgenfoto's heeft gewoonlijk geen zin, tenzij hierop de kenmerkende calciumafzettingen te zien zijn.

Geïnfecteerde slijmbeurzen moeten worden gedraineerd en het juiste antibioticum moet worden voorgeschreven. Een niet-infectieuze acute slijmbeursontsteking wordt gewoonlijk behandeld met rust, tijdelijke immobilisatie van het aangetaste gewricht en een niet-steroïde anti-inflammatoir preparaat als indometacine, ibuprofen of naproxen. Soms zijn sterkere pijnstillende middelen noodzakelijk. Als alternatief kan een plaatselijk verdovingsmiddel in combinatie met een corticosteroïd rechtstreeks in de slijmbeurs worden geïnjecteerd. De injectie moet soms worden herhaald.

Patiënten met een ernstige slijmbeursontsteking kunnen gedurende enkele dagen een oraal corticosteroïd als prednison toegediend krijgen. Zodra de pijn verdwijnt, kan het bewegingsbereik van het gewricht met behulp van specifieke oefeningen worden verbeterd.

Een chronische slijmbeursontsteking wordt op dezelfde wijze behandeld, hoewel het minder waarschijnlijk is dat rust en immobilisatie zin hebben. Heel soms kunnen grote calciumafzettingen in de schouder via een dikke naald worden gespoeld of operatief worden verwijderd. Een invaliderende slijmbeursontsteking in de schouder kan worden verlicht door meerdere injecties met corticosteroïden in combinatie met intensieve fysiotherapie om de functie van het gewricht te herstellen. Oefeningen kunnen de verzwakte spieren versterken en zo kan het volledige bewegingsbereik van het gewricht worden hersteld. Een slijmbeursontsteking treedt vaak opnieuw op als de onderliggende oorzaak, zoals jicht, reumatoïde artritis of een chronische overbelasting niet wordt verholpen. Soms is operatieve behandeling van een chronisch ontstoken slijmbeurs noodzakelijk.