Somatisatiestoornis

Een somatisatiestoornis is een chronische, ernstige ziekte, gekenmerkt door tal van lichamelijke symptomen, vooral een bepaalde combinatie van pijn en maag-darmsymptomen, seksuele en neurologische symptomen.

De oorzaken van de somatisatiestoornis zijn onbekend. Vaak komt deze stoornis vaker voor in een familie. Mensen die aan de stoornis lijden, hebben gewoonlijk ook persoonlijkheidsstoornissen, gekenmerkt door egocentrisme (narcistische persoonlijkheid) en overdreven afhankelijkheid van anderen (afhankelijke persoonlijkheid).

De symptomen doen zich het eerst voor in de adolescentie of in de vroege volwassenheid en men meent dat ze voornamelijk bij vrouwen voorkomen. Onder mannelijke familieleden van vrouwen met de stoornis komt gewoonlijk vaker asociaal gedrag en alcoholisme voor.

Münchhausen-syndroom: aandacht trekken door ziekte na te bootsen

 

Het Münchhausen-syndroom, ook wel nagebootste stoornis genoemd, is geen somatoforme stoornis, maar de kenmerken ervan lijken er wel enigszins op, aangezien er psychische problemen aan de lichamelijke stoornis ten grondslag liggen. Het voornaamste verschil is dat mensen met het Münchhausen-syndroom bewust de symptomen van een lichamelijke stoornis nabootsen. Zij verzinnen herhaaldelijk ziekten en trekken soms van het ene ziekenhuis naar het andere om te worden behandeld.

Het Münchhausen-syndroom is ingewikkelder dan het eenvoudig verzinnen en nabootsen van symptomen. De stoornis wordt geassocieerd met ernstige emotionele problemen. Mensen met deze stoornis zijn gewoonlijk erg intelligent en vindingrijk; zij zijn niet alleen in staat om ziekten te veinzen maar beschikken ook over een grote kennis van medische zaken.

 

Zij kunnen hun behandelaars zodanig manipuleren dat zij in het ziekenhuis worden opgenomen en intensief worden onderzocht en behandeld, en zelfs zware operaties ondergaan. Hun misleiding geschiedt bewust, maar hun motivatie en zucht naar aandacht zijn grotendeels onbewust.

Een bizarre variant van het syndroom is het syndroom van Munchausen by proxy. Bij deze stoornis wordt een kind gebruikt als een surrogaatpatiënt, gewoonlijk door een van de ouders. De ouder vervalst de medische voorgeschiedenis van het kind en maakt het kind soms ziek door middel van geneesmiddelen of door bloed of bacterieel besmette stoffen toe te voegen aan urinemonsters, in een poging om een ziekte na te bootsen. De motivatie achter dergelijk bizar gedrag blijkt een pathologische behoefte aan aandacht en aan een intensieve relatie met het kind te zijn.

 

Symptomen

 

Iemand met een somatisatiestoornis heeft tal van vage lichamelijke klachten. Hoewel bijna elk lichaamsdeel erbij betrokken kan zijn, bestaan de symptomen meestal uit hoofdpijn, misselijkheid en overgeven, buikpijn, diarree of constipatie, pijnlijke menstruaties, vermoeidheid, flauwvallen, pijn tijdens de geslachtsgemeenschap en verlies van seksueel verlangen. Hoewel het voornamelijk om lichamelijke symptomen gaat, komen angstaanvallen en depressie ook voor. Mensen met een somatisatiestoornis beschrijven hun symptomen op een dramatische en emotionele manier en noemen ze vaak 'ondraaglijk', 'niet te beschrijven' of 'onvoorstelbaar erg'.

Er treedt een extreme mate van afhankelijkheid op in de relaties van mensen met een somatisatiestoornis. Zij vragen steeds vaker om hulp en emotionele steun en kunnen woedend worden wanneer zij vinden dat er niet aan hun behoeften tegemoet wordt gekomen. Zij worden vaak omschreven als exhibitionistisch en verleidelijk. In een poging om anderen te manipuleren, dreigen zij soms met zelfmoord of ondernemen een zelfmoordpoging. Zij zijn vaak ontevreden over de ontvangen medische zorg en gaan van de ene arts naar de andere.

De lichamelijke symptomen lijken een manier om hulp en aandacht te vragen. De intensiteit en het herhaald optreden van de symptomen weerspiegelen het intense verlangen van de persoon om in elk aspect van het leven te worden verzorgd. De symptomen lijken ook andere doelen te dienen, bijvoorbeeld om iemand het excuus te geven de verantwoordelijkheden van het volwassen bestaan te ontlopen. De symptomen zijn gewoonlijk onaangenaam en belemmeren het ondernemen van tal van plezierige activiteiten. Dit doet vermoeden dat de persoon ook lijdt aan gevoelens van waardeloosheid en schuld. De symptomen voorkomen plezier en dienen tevens als straf.

 

Diagnose

 

Mensen met een somatisatiestoornis zijn zich er niet van bewust dat hun voornaamste probleem van psychologische aard is en dringen dus bij hun artsen aan op medische onderzoeken en behandelingen. De arts is wel verplicht om tal van lichamelijke onderzoeken en tests te verrichten om te bepalen of de persoon een lichamelijke stoornis heeft die de symptomen voldoende kan verklaren. Verwijzingen naar specialisten zijn heel gebruikelijk, zelfs wanneer de persoon een redelijk bevredigende relatie met een bepaalde arts heeft opgebouwd.

Zodra een arts bepaalt dat de stoornis psychologisch van aard is, kan de somatisatiestoornis worden onderscheiden van soortgelijke psychiatrische stoornissen op basis van de vele symptomen en het gewoonlijk jarenlange aanhouden daarvan. De diagnose wordt daarnaast nog bevestigd door de dramatische manier waarop de klachten worden gepresenteerd en het exhibitionistische, afhankelijke, manipulatieve en soms suïcidale gedrag van de persoon.

 

Prognose en behandeling

 

Een somatisatiestoornis is gewoonlijk wisselend van ernst maar houdt het gehele leven aan. Een totale verlichting van de symptomen gedurende een langere periode is zeldzaam. Sommige mensen raken na vele jaren duidelijker depressief en hun verwijzingen naar zelfmoord worden dreigender.

 

Zelfmoord is een niet te negeren risico. De behandeling is uitermate moeilijk. Mensen met een somatisatiestoornis worden gewoonlijk gefrustreerd en boos door elke suggestie dat hun problemen psychologisch zijn. Daarom kunnen artsen het probleem niet direct als een psychologisch probleem benaderen, zelfs wanneer zij het herkend hebben. Geneesmiddelen hebben weinig effect en zelfs als de persoon instemt met een psychiatrisch consult, hebben specifieke psychotherapeutische technieken waarschijnlijk niet veel resultaat. De beste behandeling is gewoonlijk een rustige, hechte en ondersteunende relatie met een arts die verlichting van de symptomen biedt en de persoon beschermt tegen zeer kostbare en mogelijk gevaarlijke onderzoeken en behandelingen. De arts dient echter alert te blijven op de mogelijkheid dat de persoon een lichamelijke aandoening ontwikkelt.

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Wat is slaap en waarom slapen we? Hoewel de afgelopen 50 jaar de kennis over slaap enorm is toegenomen is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom we zo ongeveer 1/3 van ons leven slapend doorbrengen. Slaap wordt omschreven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen.Lees meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer