Vaccineren tegen baarmoederhalskanker

Het virus HPV of Humaan Papilloma Virus ligt meestal aan de basis van baarmoederhalskanker. Dit virus wordt overgedragen via seksueel contact. Er zijn meer dan 100 verschillende stammen bekend. Deze vallen uiteen in twee grote groepen, namelijk deze die zich in de slijmvliezen nestelen en aanleiding kunnen geven tot kanker en zij die genitale wratten veroorzaken. Het zijn vooral de HPV-types 16, 18, 31, 33 en 45 die als de kwaadaardigste worden beschouwd voor het ontwikkelen van baarmoederhalskanker.

Zo’n 80 tot 85% van de vrouwen komt ooit in contact met het virus. Wie met het virus besmet raakt, heeft er meestal geen last van omdat de natuurlijke weerstand het vernietigt. Gebeurt dit niet, dan blijft u met het virus besmet en kan dat veranderingen aan de cellen van de baarmoederhals teweegbrengen. Deze zogenaamde voorlopercellen vertonen een aantal afwijkingen ten opzichte van gezonde cellen maar zijn nog ongevaarlijk. Door deze cellen heelkundig of via laserbehandeling te verwijderen, kan de arts het ontstaan van kanker voorkomen. Gebeurt dit niet tijdig dan kunnen deze cellen uitgroeien tot kanker. Vaak gebeurt dit pas na 10 tot 20 jaar.

Een vaccin beschermt tegen een bepaalde ziekte. In één of meerdere keren krijgt u een dood of verzwakt virus of virusachtige partikels toegediend. Het afweersysteem maakt antistoffen aan die u tegen deze infectie beschermen. Deze antistoffen blijven in het lichaam en verdedigen u op het moment dat het virus effectief het lichaam aanvalt.

Het HPV-vaccin voorkomt besmetting met bepaalde typen van het HPV-virus. De vaccins tegen baarmoederhalskanker Gardasil® en Cervarix® werken tegen de HPV-typen 16 en 18 die het vaakst aan de basis liggen van het ontstaan van baarmoederhalskanker. Het vaccin Gardasil® beschermt ook tegen de typen HPV 6 en 11 die genitale wratten kunnen veroorzaken.

Wanneer het virus al actief is, kan het vaccin de infectie niet genezen. Het kan wel nog beschermen tegen infecties veroorzaakt door een ander type HPV-virus dat in het vaccin zit en waarmee u niet besmet bent.

Ieder jaar krijgen ongeveer 700 Belgische vrouwen de diagnose baarmoederhalskanker te horen. Ongeveer 1/3 van deze vrouwen sterft aan de gevolgen van de ziekte.

Na vaccinatie maakt het lichaam meer dan tien keer zoveel antistoffen tegen HPV 16 en 18 aan als bij een natuurlijke infectie. Vaccinatie van meisjes die nog niet met HPV zijn besmet, zou hun risico op baarmoederhalskanker met 70% verminderen.

De vaccinatie gebeurt het best vóór u seksueel actief wordt, omdat het virus juist via seksuele contacten wordt overgedragen. Op jonge leeftijd reageert het afweersysteem het best op de vaccinatie. De Hoge Gezondheidsraad beveelt daarom de vaccinatie in de eerste plaats aan voor meisjes van 10 tot en met 15 jaar.

Jonge vrouwen tot 26 jaar die wel al seksueel contact hadden, kunnen ook nog baat hebben bij de vaccinatie maar bespreken dit best eerst met hun arts.
Het vaccin Cervarix® is bovendien geregistreerd voor vrouwen tot 55 jaar.

De vaccinatie bestaat uit drie inspuitingen, gespreid over een periode van zes maanden. De tweede inspuiting gebeurt het best één tot twee maanden na de eerste vaccinatie, de derde zes maanden na de eerste inspuiting. U kan voor de vaccinatie terecht bij de huisarts.

De bestaande vaccins kunnen niet garanderen dat u nooit baarmoederhalskanker krijgt. Aangenomen wordt dat bij tijdige vaccinatie tot 70% van de baarmoederhalskankers kunnen voorkomen worden. Regelmatige controle via een uitstrijkje blijft noodzakelijk omdat het nu de enige manier is waarop de arts afwijkingen kan opsporen die tot baarmoederhalskanker kunnen leiden. Een uitstrijkje is een gynaecologisch onderzoek waarbij de arts de binnenkant van de vagina en de baarmoederhals bekijkt en wat celmateriaal wegneemt voor verder onderzoek. Het is aanbevolen om de drie jaar een uitstrijkje te laten nemen voor wie tussen 25 en 65 jaar is.

De vaccins tegen baarmoederhalskanker zijn veilig en hebben weinig nevenwerkingen. Pijn op de injectieplaats en meer zeldzaam koorts in de loop van de 14 dagen na de vaccinatie zijn de voornaamste bekende nevenwerkingen.

Omdat de vaccins nog maar recent werden ontwikkeld, konden de effecten op lange termijn nog niet worden onderzocht. Wel is aangetoond dat de vaccins al minstens de eerste vijf jaar hun werkzaamheid behouden.

Onderzoekers verwachten dat het vaccin veel langer en misschien zelfs levenslang zal beschermen zoals andere vaccins dat doen. Verder onderzoek zal moeten aantonen of een herhalingsvaccin op termijn nodig is.