Verslaving is het dwangmatig bezig zijn met en de onweerstaanbare obsessie voor een bepaalde activiteit. Deze activiteit kan bestaan uit gokken of het gebruik van bijna elke denkbare stof, zoals een geneesmiddel of een verdovend middel. Deze middelen kunnen zowel psychische als psychische én lichamelijke afhankelijkheid veroorzaken.

Psychische afhankelijkheid is gebaseerd op het verlangen een middel te blijven gebruiken om genot op te wekken of om spanning te verlichten en rusteloosheid te vermijden. Middelen die psychische afhankelijkheid met zich meebrengen, beïnvloeden doorgaans de hersenen en hebben één of meer van de volgende uitwerkingen:

 

Psychische afhankelijkheid kan heel hevig en moeilijk te overwinnen zijn. Het komt vooral veel voor bij stemmings- en gevoelsveranderende middelen die het centrale zenuwstelsel beïnvloeden. Voor verslaafden worden de met middelengebruik samenhangende bezigheden een dusdanig groot deel van het dagelijkse leven dat een verslaving in het algemeen het vermogen tot werken of studeren, of de normale omgang met familie en vrienden in de weg staat. Bij ernstige verslaving kunnen de gedachten en handelingen van de verslaafde hoofdzakelijk gericht zijn op het verkrijgen en innemen van het middel. Een verslaafde kan manipuleren, liegen en stelen om zijn onweerstaanbare behoefte te bevredigen. Het is moeilijk voor verslaafden om te stoppen met middelengebruik. Vaak vallen ze weer terug na perioden van onthouding.

Sommige middelen veroorzaken lichamelijke afhankelijkheid, maar dit gaat niet altijd gepaard met psychische afhankelijkheid. Lichamelijke afhankelijkheid wil zeggen dat het lichaam zich aan het middel aanpast wanneer het continu wordt gebruikt. Het leidt tot tolerantie en ontwenningsverschijnselen wanneer het gebruik wordt gestaakt.Tolerantie is de noodzaak een steeds hogere dosis van een middel te gebruiken om hetzelfde effect te bewerkstelligen dat in eerste instantie met kleinere doses werd bereikt.

Ontwenningsverschijnselen doen zich voor wanneer het middelengebruik wordt stopgezet of wanneer de effecten van het middel worden geblokkeerd door een antagonist, een tegengesteld werkend middel. Iemand die last heeft van ontwenning is misselijk en kan vele verschijnselen vertonen, zoals hoofdpijn, diarree of beven (tremor). Ontwenning kan een ernstige en zelfs levensbedreigende aandoening opwekken.

Middelenmisbruik heeft niet alleen te maken met de fysiologische werking van een middel. Zo zullen kankerpatiënten die maanden- of jarenlang opioïden als morfine gebruiken ter bestrijding van pijn vrijwel nooit drugsverslaafden worden, ook al worden ze misschien wel lichamelijk afhankelijk.

 

Het begrip middelenmisbruik wordt voornamelijk in verband gebracht met dysfunctionele gedragingen en met maatschappelijke veroordeling. Gedurende de gehele geschiedenis heeft bijna elke samenleving het gebruik van sommige psychoactieve middelen goedgekeurd, zelfs die waarvan bekend was dat ze ongezond waren. Stemmingsveranderende stoffen, zoals alcohol en hallucinogene paddestoelen, spelen een belangrijke rol in sommige godsdienstige rituelen. Sommige samenlevingen keuren stoffen goed die anderen niet toestaan. Een samenleving kan een bepaalde stof accepteren en deze later verwerpen.

In de Verenigde Staten verwijst de medische term middelenmisbruik naar dysfunctie en onaangepastheid, maar niet naar door middelengebruik veroorzaakte afhankelijkheid. In het dagelijkse spraakgebruik verwijst middelenmisbruik vaak naar het experimentele en recreatieve gebruik van illegale middelen, het gebruik van legale middelen om problemen of symptomen te verlichten op een niet door de arts voorgeschreven manier en het gebruik van middelen tot het punt van afhankelijkheid. Middelenmisbruik komt voor binnen alle sociaal-economische groepen, dus zowel bij hoog opgeleiden en personen met een baan als bij personen zonder opleiding of werk.

Hoewel drugs een sterke werking hebben, hebben de stemming van de gebruiker en de omgeving waar een middel wordt gebruikt een aanzienlijke invloed op de werking. Zo kan iemand die triest is voor hij alcohol drinkt nog triester worden naarmate de alcohol effect krijgt. Dezelfde persoon kan worden opgevrolijkt wanneer hij met vrienden drinkt die vrolijk worden zodra ze onder invloed raken. Het is dan ook niet altijd mogelijk precies te voorspellen hoe dezelfde persoon zal reageren elke keer wanneer hij het middel gebruikt.

Hoe middelenafhankelijkheid zich ontwikkelt, is complex en onduidelijk. Het proces wordt beïnvloed door de chemische eigenschappen en de effecten van het middel, door de persoonlijkheid van de gebruiker en andere predisponerende factoren, zoals erfelijke aanleg en sociale druk. Vooral de ontwikkeling van experimenteel naar incidenteel gebruik en vervolgens naar gewenning en afhankelijkheid is niet goed duidelijk. Bij mensen met een hoog risico van verslaving, gebaseerd op het voorkomen van verslaving in de familie, is niet aangetoond dat ze biologisch of fysiologisch afwijken in de manier waarop ze op middelen reageren. Sommige studies wijzen er echter wel op dat alcoholisten mogelijk minder reageren op de effecten van alcohol en dat dit genetisch is bepaald.

Er is veel aandacht besteed aan de zogeheten tot drugsverslaving geneigde persoonlijkheid. Drugsverslaafden hebben vaak een laag zelfbeeld, zijn onvolwassen, raken gemakkelijk gefrustreerd en hebben moeite met het oplossen van persoonlijke problemen en omgang met de andere sekse.

 

Drugsverslaafden kunnen aan de werkelijkheid willen ontsnappen en zijn wel omschreven als angstig, teruggetrokken en gedeprimeerd. Sommigen hebben een voorgeschiedenis van herhaalde pogingen tot zelfdoding of zichzelf toegebrachte verwondingen. Drugsverslaafden zijn wel omschreven als afhankelijke persoonlijkheden die steun in hun relaties zoeken en moeite hebben om voor zichzelf te zorgen. Andere drugsverslaafden geven blijk van openlijke en onopzettelijke woede en ongecontroleerde seksualiteit; ze kunnen middelen gebruiken om hun gedrag te beheersen. Er zijn echter aanwijzingen dat het merendeel van deze karaktertrekken optreedt als gevolg van langdurige verslaving en niet altijd voorafgaat aan middelenmisbruik.

Soms gedragen familieleden of vrienden zich dusdanig dat een verslaafde door kan gaan met alcohol- of middelenmisbruik; deze mensen worden beschouwd als 'medeverslaafden'. Medeverslaafden kunnen een verslaafde ziek melden of zijn gedrag verontschuldi gen. Zo kan een vriend bijvoorbeeld zeggen: 'Het was niet zijn bedoeling om de boel kort en klein te slaan; hij was alleen een beetje geïrriteerd omdat zijn lievelingsbier op was'. De medeverslaafde dringt er bij de verslaafde mogelijk wel op aan op te houden met middelen- of alcoholgebruik maar neemt zelden maatregelen om de verslaafde te helpen zijn gedrag te veranderen.

Een familielid of een bezorgde vriend zou de verslaafde moeten aanmoedigen te stoppen met het misbruik en te beginnen met een behandelingsprogramma. Als de verslaafde weigert hulp te zoeken, zou het familielid of de vriend uiteindelijk moeten dreigen geen contact meer met de betreffende persoon te zullen hebben. Een dergelijke aanpak lijkt hardvochtig maar kan worden gekoppeld aan een professioneel begeleide interventie. Dit kan een manier zijn om de verslaafde ervan te overtuigen dat hij zijn gedrag moet veranderen.

Een zwangere verslaafde stelt haar ongeboren kind bloot aan de gebruikte middelen. Vaak geeft de zwangere verslaafde tegenover haar artsen en verpleegkundigen niet toe dat ze drugs of alcohol gebruikt. Het ongeboren kind kan lichamelijk afhankelijk worden. Spoedig na de bevalling kan de pasgeborene ernstige of zelfs dodelijke onthoudingsverschijnselen vertonen ,in het bijzonder wanneer de artsen en verpleegkundigen niet op de hoogte zijn gebracht van de verslaving van de moeder. Baby's die de ontwenning overleven, kunnen vele andere problemen hebben.

Ten slotte is er een belangrijk aandachtspunt met betrekking tot illegale middelen, namelijk dat ze niet altijd zijn wat ze voorgeven te zijn. Kwaliteitscontrole bestaat niet bij illegale middelen en slechte kwaliteit (wisselende sterktes of zelfs een onjuiste voorstelling van de samenstelling van het middel) is een bijkomend gevaar van middelengebruik.

Middelen die tot afhankelijkheid kunnen leiden

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

 

	Wat is slaap en waarom slapen we? Hoewel de afgelopen 50 jaar de kennis over slaap enorm is toegenomen is nog steeds niet helemaal duidelijk waarom we zo ongeveer 1/3 van ons leven slapend doorbrengen. Slaap wordt omschreven als een dagelijks terugkerende toestand waarin lichaam en geest tot rust komen.Lees meer
	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer