Veel mensen kunnen bepaald voedsel niet verdragen om andere redenen dan een allergie, bijvoorbeeld omdat ze een bepaald enzym niet hebben dat nodig is om het betreffende voedsel te verteren. Als het spijsverteringsstelsel bepaald voedsel niet kan verdragen, kan dat zich uiten in maag-darmklachten, winderigheid, misselijkheid, diarree en andere klachten. Over het algemeen worden deze symptomen niet door allergische reacties veroorzaakt. Er bestaan veel omstreden theorieën over 'voedselallergie', die beweren dat voedingsmiddelen allerlei aandoeningen veroorzaken, variërend van hyperactiviteit bij kinderen tot chronische vermoeidheid. Volgens andere onbewezen theorieën leidt voedselallergie tot artritis, slechte sportprestaties, depressie en andere klachten.

 

Symptomen

Voedselallergie is een veelvoorkomende aandoening die vaak op babyleeftijd ontstaat. De kans hierop is groter wanneer er veel atopische ziekten (bijvoorbeeld allergische rhinitis of allergisch astma) in de familie voorkomen. Het eerste teken van een allergische aanleg is vaak huiduitslag, zoals eczeem (atopische dermatitis). De uitslag kan al dan niet gepaard gaan met maag-darmsymptomen als misselijkheid, braken en diarree en kan al dan niet worden opgewekt door een voedselallergie. Rond de eerste verjaardag van het kind is het eczeem meestal geen groot probleem meer. Bij kinderen met een voedselallergie ontstaan vaak andere atopische ziekten wanneer ze ouder worden, onder andere allergisch astma en seizoensgebonden allergische rhinitis (hooikoorts).

 

Bij volwassenen en kinderen boven de tien is het onwaarschijnlijk dat voedsel verantwoordelijk is voor ademhalingsmoeilijkheden, zelfs al blijven de huidtests positief.

Een aantal mensen vertoont een bijzonder ernstige allergische reactie op bepaalde sterke allergenen in het voedsel, vooral op noten, peulvruchten, zaden en schaaldieren. Een patiënt met een dergelijke voedselallergie kan bijzonder hevig reageren als er ook maar een kleine hoeveelheid van het betreffende voedingsmiddel wordt gegeten. Deze patiënten kunnen plotseling overal huiduitslag krijgen en een opgezwollen keel die zich kan afsluiten waardoor ademhalingsproblemen optreden.

Een plotselinge bloeddrukdaling kan leiden tot duizeligheid en bewustzijnsverlies. Deze levensbedreigende toestand wordt anafylactische shock genoemd. Sommige patiënten raken in anafylactische shock als ze zich fysiek inspannen vlak na het eten van het betreffende voedingsmiddel.

Additieven, stoffen die aan het voedsel worden toegevoegd, kunnen door een allergie of intolerantie symptomen veroorzaken. Sommige voedingsmiddelen bevatten giftige of chemische stoffen (bijvoorbeeld histamine) die niet-allergische bijwerkingen veroorzaken. Bestanddelen als natriumglutamaat veroorzaken geen allergieën.

Van sulfieten (bijvoorbeeld natriumbisulfiet, dat in veel producten als conserveringsmiddel wordt toegepast) en kleurstoffen (bijvoorbeeld tartrazine, een gele kleurstof in snoepgoed, frisdrank en veel kant-en-klaargerechten) wordt beweerd dat ze bij mensen die gevoelig zijn voor deze stoffen tot astma en netelroos leiden. Sommige mensen krijgen migraine na het eten van bepaalde voedingsmiddelen.

Voedselallergie en voedselintolerantie zijn meestal vrij duidelijk, hoewel het niet altijd eenvoudig is om een echte allergie van een intolerantie te onderscheiden. Bij volwassenen worden allergische reacties op veel allergenen in voedingsmiddelen blijkbaar voorkomen door de spijsvertering. Een voorbeeld is beroepsastma, waarbij bakkerijmedewerkers een allergische reactie vertonen wanneer ze meelstof inademen, maar zonder problemen graanproducten kunnen eten.

 

Diagnose

Huidtests zijn soms een zinvol hulpmiddel bij het stellen van de diagnose voedselallergie. Een positieve uitslag betekent niet noodzakelijkerwijs dat iemand gevoelig is voor een bepaald voedingsmiddel; een negatieve uitslag maakt overgevoeligheid voor het betreffende voedingsmiddel echter onwaarschijnlijk. Iemand die positief reageert op een test, moet vaak een allergietest doen om een definitieve diagnose te kunnen stellen. Bij een allergietest wordt het betreffende voedingsmiddel in een ander voedingsmiddel, bijvoorbeeld melk of appelmoes, verwerkt en aan de patiënt gegeven.

 

Als er geen symptomen optreden, is de patiënt niet allergisch voor het voedingsmiddel. De beste allergietests worden blind uitgevoerd, dat wil zeggen dat de melk of appelmoes het voedingsmiddel soms wel en soms niet bevat en de patiënt niet weet wanneer dit het geval is. Bij deze tests kan met zekerheid worden vastgesteld of de patiënt overgevoelig is voor het betreffende voedingsmiddel.

Een eliminatiedieet kan de veroorzaker van de allergische reactie helpen bepalen. Dit dieet houdt in dat de patiënt geen voedsel meer eet dat de symptomen mogelijk veroorzaakt. Daarna worden de voedingsmiddelen één voor één weer aan het dieet toegevoegd. Er kan worden begonnen met een strikt dieet bestaande uit pure producten. Het is niet eenvoudig om dit dieet te volgen, omdat veel producten meerdere ingrediënten en voedingsmiddelen bevatten. Gewoon roggebrood bevat bijvoorbeeld een kleine hoeveelheid tarwemeel. Geen ander voedsel of vocht dan voorgeschreven in het aanvangsdieet mag worden geconsumeerd. Het wordt daarom niet aanbevolen om in restaurants te eten, omdat de betreffende patiënt (en de arts) moeten weten uit welke ingrediënten elke maaltijd bestaat.

 

Behandeling

Er bestaat geen speciale behandeling voor voedselallergie behalve het vermijden van de voedingsmiddelen die de reactie veroorzaken. Iedereen die bijzonder allergisch is en bij wie huiduitslag, zwelling van de lippen en keel of kortademigheid optreedt, moet er alles aan doen om de betreffende voedingsmiddelen te vermijden. Desensibilisatie door kleine hoeveelheden van een voedingsmiddel te nuttigen of door druppels van een voedselextract onder de tong aan te brengen, is niet effectief gebleken. Antihistaminica zijn van geringe praktische waarde om een allergische reactie te voorkomen, maar kunnen wel zinvol zijn bij een acute, algehele reactie met netelroos (urticaria) en zwellingen (angio-oedeem).