Vrouw en gezondheid

Anticonceptie

Geboorteplanning is tegenwoordig niet ongewoon in de westerse wereld. Vroeger was gemeenschap voor het huwelijk uit den boze, terwijl na het huwelijk 'vanzelf' de kinderen kwamen. Nu trouwen veel mensen pas als ze - gepland - in verwachting zijn, of ze stellen het krijgen van kinderen uit tot ze 'eraan toe zijn'. Ook zijn er mensen die ervoor kiezen om geen kinderen te krijgen.

 

Dit kan allemaal door de ontwikkelingen in de geneeskunde.

 

De komst van de anticonceptiepil deed in de jaren zestig nog veel stof opwaaien; vandaag behoren de pil en andere hormonale contraceptiemethodes tot de normale uitrusting van de zelfbewuste jonge vrouw die (nog) geen kinderen wil krijgen.

40 jaar na de introductie van de pil is er nu ook de eerste contraceptieve patch.

 

Anticonceptie beschermt niet tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Vrouwen die niet altijd met dezelfde partner vrijen, gebruiken daarom als ze verstandig zijn, zowel een contraceptivum als het condoom: het contraceptivum om niet zwanger te worden, het condoom tegen infecties.

 

De juiste vorm van contraceptie kiezen, is een belangrijke beslissing. Overleg met uw arts welke vorm van contraceptie het best bij u past.

 

 

 

 

Opvliegers?

 

Opvliegers, transpireren, hartkloppingen: hinderlijke verschijnselen van de overgang. 60-80% van de perimenopausale vrouwen heeft er last van. Hoe komt dat? Wat gebeurt er met je lichaam in en na de overgang? En wat zijn de gevolgen voor de gezondheid?

 

Oestrogeen valt weg
Het draait allemaal om de eicellen, die al vanaf de geboorte in aanleg al aanwezig zijn in zogenaamde follikels in de eierstokken. In de vruchtbare periode produceren die follikels het hormoon oestrogeen. Dit hormoon komt in het bloed en zorgt ervoor dat het baarmoederslijmvlies klaargemaakt wordt voor een eitje. Wordt een eitje niet bevrucht, dan wordt het slijmvlies afgestoten: de menstruatie. Voor veel vrouwen een vervelende periode; aan de andere kant een teken dat 'alles nog werkt'.

 

De laatste menstruatie heet de menopause (pas een jaar na de laatste menstruatie weet je zeker dat dit de menopauze was!). Voordat het zover is, worden de laatste follikels nog in onregelmatig tempo 'opgemaakt'. De bloedingen worden dan onregelmatiger en heftiger. Deze periode heet de overgang. Een periode van zes tot twaalf jaar waarin hormoonwisselingen nogal wat gevolgen kunnen hebben. Het hormoon oestrogeen heeft namelijk meer effecten dan alleen het klaarmaken van het baarmoederslijmvlies: het werkt ook in op de stemming, de warmtehuishouding, de vethuishouding en de botaanmaak. Het lichaam moet op zoek naar een nieuw evenwicht.

Vrouwen bij wie vóór hun natuurlijke menopauze de eierstokken zijn weggehaald, komen ook - van de ene op de andere dag - in de overgang. Zij hebben dezelfde klachten en risico's als vrouwen bij wie de menstruaties op een natuurlijke manier zijn beëindigd.

 

De bekendste problemen van de overgang zijn opvliegers, transpireren, hartkloppingen en stemmingswisselingen. Deze verschijnselen verdwijnen gelukkig weer na de overgang.

Maar de daling van het oestrogeen heeft ook gevolgen die na de overgang niet verdwijnen:de botten kunnen brozer worden, veel vrouwen krijgen een droge vagina en continentieproblemen en het risico op hart- en vaatziekten wordt groter.

 

Het feit dat deze verschijnselen worden veroorzaakt door een verlaging van uw oestrogeenproductie, betekent ook dat ze kunnen worden verminderd door toediening van medicijnen met oestrogeen. Dat kan in tabletten of in pleisters.

 

Opvliegers, transpireren, hartkloppingen

Een opvlieger: u heeft het plotseling vreselijk warm en wordt rood. Het begint bij de armen of de buik en verspreidt zich via de armen naar het gezicht, de borst en de buik. Vervolgens treedt een transpiratie-aanval op. Door het verdampen van het transpitatievocht kunt u het vervolgens koud krijgen. Opvliegers zijn de bekendste klachten van de overgang.

 

Krijgt u 's nachts een opvlieger, dan kunt u drijfnat wakker worden. Opnieuw inslapen is dan moeilijk. Misschien moet u het bed verschonen, uw partner wakker maken, allemaal dingen die de nacht verstoren.

 

Een opvlieger duurt bij de ene vrouw een halve minuut, bij de ander wel 4 minuten. Gelukkig gaan opvliegers na de overgang weer over.

 

Veel vrouwen krijgen ook last van hartkloppingen. Dat kan een benauwd en angstig gevoel geven.

 

Oestrogeen als behandeling

Is het de overgang?
U heeft het af en toe plotseling vreselijk warm. Maar uw menstruaties zijn nog vrij normaal. Zijn dit nu opvliegers of niet? Bij de dokter kan wat bloed worden afgenomen, dat zal worden onderzocht op FSH (follikelstimulerend hormoon). Dat is een hormoon dat tijdens de vruchtbare periode de follikels aanzet tot rijping en oestrogeenproductie. Is er genoeg oestrogeen, dan komt er een seintje dat de FSH niet nodig is. Is er geen oestrogeen, dan stijgt de hoeveelheid FSH. Een hoog FSH-gehalte kan er dus op wijzen dat u in de overgang bent.

 

Stemming

De effecten van oestrogeen op de stemming kenden sommige vrouwen al: ze waren vlak voor de menstruatie wat minder vrolijk en eerder geïrriteerd. Ook in de overgang kunnen stemmingswisselingen optreden zoals prikkelbaarheid, maar ook moeheid, vergeetachtigheid en minder zin hebben in seks. Sommige vrouwen zijn depressief in de overgang. Het is niet altijd duidelijk waar de depressiviteit vandaan komt: komt het 'alleen' door de hormoonwisselingen, heeft u gemengde gevoelens over het verliezen van uw vruchtbaarheid of spelen ook andere zaken een rol, bijvoorbeeld dat de kinderen de deur uitgaan?

Praten met andere vrouwen in de overgang kan dan helpen. Zoek hiervoor bijvoorbeeld contact met 'Vrouwen in de Overgang'

 

Droge vagina en verzakkingen

Door vermindering van de oestrogeenproductie treden verschillende effecten op die gevolgen hebben voor de vagina en de urinewegen. Zo neemt ook de doorbloeding van de vagina en de urinewegen af. Voor de vagina heeft dat tot gevolg dat de vochtproductie bij seksuele opwinding minder wordt; dit geeft pijn bij het vrijen.

Verder wordt het slijmvlies van de vagina dunner. Daardoor kunt u jeuk hebben en kunt u gemakkelijker een infectie krijgen. Ook worden de steunweefsels minder elastisch. Dit kan verzakking van de baarmoeder en de vagina tot gevolg hebben.

 

Incontinentie

De helft van de vrouwen krijgt na de overgang last van ongewild urineverlies. Door het oestrogeentekort wordt het slijmvlies van de urinewegen dunner. Daardoor kunnen ze minder goed afgesloten worden. Ook een verzakking van de blaas kan aan urineverlies bijdragen.

Het urineverlies treedt meestal op als de druk in de buik wordt verhoogd; dat is bijvoorbeeld bij niezen, hoesten, tillen en persen. Een deel van de vrouwen heeft ook last van aandrangsincontinentie of een 'onstabiele blaas': ze krijgen vaak plotseling een sterke aandrang om te plassen, maar halen in veel gevallen niet op tijd het toilet.

Een deel van de vrouwen kan de klachten de baas met fysiotherapie, waar ze leren hun bekkenbodemspieren goed te gebruiken om de urinebuis af te sluiten (blaastraining). Sommige vrouwen kunnen worden geholpen met een ring die de blaas omhooghoudt. Bij anderen is een operatie nodig om de blaas 'op te hijsen'. Behandeling met oestrogeen kan helpen de klachten te verminderen.

 

Extra risico voor hart-vaatziekten

Vrouwen mogen blij zijn dat ze minder kans op hart-vaatziekten hebben dan mannen. Maar na de overgang neemt het risico ook bij vrouwen toe. De verminderde oestrogeenproductie speelt hierbij een rol. Die zorgt er onder andere voor dat het 'slechte' cholesterol toeneemt en het 'goede' cholesterol afneemt.

Heeft u al een verhoogd risico op hart-vaatziekten, bijvoorbeeld door een verhoogd risico in de familie of door een hoog cholesterolgehalte, dan is het belangrijk dat het risico niet nóg verder wordt verhoogd. Een behandeling met oestrogeen zou hierbij kunnen helpen.

 

Wees botontkalking voor!

Waarom staat dit onderwerp op de pagina 'Voor de vrouw'? Komt botontkalking alleen bij vrouwen voor? Nee, dat niet, maar het is bij vrouwen wel een groter probleem.

 

Wat is het probleem?

Veel ouderen breken gemakkelijk een bot als ze vallen; meestal een heup of een pols. Flinke pijn en grote heupvervangende operaties zijn het gevolg. Vaak zijn mensen die zo'n bot hebben gebroken, daarna een stuk zelfstandigheid kwijt: ze kunnen niet meer reizen, zelf boodschappen doen, wandelen, enz.

Veel ouderen worden ook kleiner: hun wervels zakken in. Ook dit kan flinke pijn veroorzaken.

 

Deze twee problemen zijn allebei gevolgen van botontkalking. Doordat de botten bij ouderen minder kalk bevatten, worden ze brozer, breekbaarder.

 

In onze eerste 30 jaren worden onze botten steeds sterker, en komt er steeds meer kalk in; daarna wordt er steeds meer kalk aan onttrokken. Dit komt door een veranderend hormoonevenwicht. Bij vrouwen gaat het na de overgang extra hard. Ze hebben minder oestrogeen in hun bloed, en oestrogeen houdt de kalk in het bot.

 

Voor de opbouw van botten zijn kalk en vitamine D belangrijke elementen. Vitamine D zorgt ervoor dat we kalk uit het voedsel halen en dat kalk in de botten terechtkomt. Ook lichaamsbeweging is belangrijk om de botten in goede conditie te houden.

Vitamine D maakt het lichaam voor het grootste deel zelf; dit gebeurt in de huid, onder invloed van zonlicht. Wie veel binnen blijft, maakt dus minder vitamine D aan. En dat is bij veel ouderen het geval. Bovendien neemt bij ouderen de productie van vitamine D vanzelf af!

 

Kortom, de botten van ouderen worden steeds kwetsbaarder. We zetten de oorzaken op een rij:

 

Wat is eraan te doen?

Er zijn allerlei maatregelen om botontkalking tegen te gaan. Tenminste, zoveel mogelijk, want helemaal lukt het nooit. Belangrijk is om vroeg te beginnen. Wat dat betreft had deze informatie net zo goed op de pagina 'voor het kind' kunnen staan.

 

Hoeveel calcium heb ik nodig?

 

1-7 jaar 400-600 mg 7-10 jaar 600-800 mg 10-16 jaar 700-1000 mg (v) 900-1200 mg (m) 16-19 jaar 700-900 mg (v) 800-1100 mg (m) 19-50 jaar 700-900 mg > 50 jaar 800-1000 mg

 

 

Waar zit calcium in?

 

in hoeveelheid zuivelproducten melk +++++ karnemelk +++++ yoghurt +++++ kwark +++++ vla +++++ kaas +++++ groente +++ rijst +++ brood +++ aardappelen +++ noten +++ vis +++

 

 

Slecht voor calcium

 

tabak --- alcohol --- koffie ---

 

 

Hoe kom ik aan voldoende vitamine D?

 

in hoeveelheid regelmatig naar buiten gaan +++++ vitaminesupplement (A/D) (pillen/druppels) +++++ levertraan +++++ vette vis haring ++++ paling ++++ makreel ++++ zalm ++++ tonijn ++++ eieren +++ boter +++ margarine +++ halvarine +++ zuivelproducten melk ++ karnemelk ++ yoghurt ++ kwark ++ vla ++ kaas ++

 

 

Oestrogeen als behandeling

Heeft u veel last van de problemen door het wegvallen van oestrogeen? De dokter kan u dan weer oestrogeen geven. Dit gaat de opvliegers, stemmingswisselingen en hartkloppingen tegen. Ook de effecten op de vagina en de urinewegen kunnen uitblijven of minder worden. Bovendien kan oestrogeen beschermen tegen de risico's op de lange termijn, zoals botontkalking, hart-vaatziekten en verzakkingen. Daarvoor moet u het wel langer gebruiken dan voor de overgangsklachten alleen.

 

Samen met de dokter zult u moeten afwegen of u oestrogeen wilt gebruiken en hoe lang. Want er zijn ook bepaalde nadelen. Oestrogeen heeft namelijk ook bepaalde effecten die u juist niet wilt hebben; bijvoorbeeld hoofdpijn, gewichtstoename en gespannen borsten. Gebruikt u lange tijd oestrogeen, dan kan dat het risico op borstkanker vergroten.

 

Bij vrouwen die hun baarmoeder nog hebben, zal de arts ook een ander hormoon voorschijven, progestageen. Progestageen is een stof die erg lijkt op progesteron en die in het lichaam hetzelfde doet. Progesteron is niet alleen betrokken bij de opbouw van het baarmoederslijmvlies, maar geeft bij een uitblijvende zwangerschap ook het signaal tot het begin van de menstruatie. Als de arts alleen estradiol zou voorschrijven, zou het baarmoederslijmvlies steeds dikker worden en in een enkel geval kunnen ontaarden in een vorm van kanker. Om dit te voorkomen, schrijft uw arts u tevens progestageen-tabletten voor die u zo'n 10 dagen per maand inneemt. Nadat u deze progestageen-tabletten hebt ingenomen, treedt meestal een, op een menstruatie lijkende, bloeding op.

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

Tot slot

 

Bent u van mening dat bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, dan vernemen wij dat graag van u. Mail