WERK EN OPLEIDING

 

De laatste jaren levert de overheid inspanningen om de integratie van personen met een handicap op de arbeidsmarkt te bevorderen. Dit gebeurt door opleiding te stimuleren, tewerkstellingsprogramma's aan te bieden en maatregelen voor de werknemer en/of de werkgever te voorzien.

 

 

Via deze initiatieven kunnen meer personen met een handicap in het gewone arbeidscircuit aan de slag. Lukt dit niet, dan zijn de beschutte werkplaatsen een alternatief.

 

opmerking!

Sinds kort is de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding) samen met het Vlaams Subsidieagentschap voor Werk en Sociale Economie bevoegd voor de uitvoering van de maatregelen rond opleiding en werk voor personen met een handicap. Om van deze maatregelen te genieten moet u ingeschreven zijn bij het Vlaams Fonds. U hebt ook een goedkeuring nodig voor 'werk en opleiding' van het Vlaams Fonds. De VDAB bepaalt van welke tegemoetkomingen en aanpassingen u kunt genieten.

Ongeacht of u al ingeschreven bent bij het Vlaams Fonds, kunt u voor inlichtingen en vragen over opleiding en werk terecht bij de VDAB of de dienst Arbeidstrajectbegeleiding in de werkwinkel in uw buurt. Indien er door uw handicap gespecialiseerde opleiding en begeleiding voor tewerkstelling nodig is, zal de VDAB u adviseren uw inschrijving en goedkeuring bij het Vlaams Fonds aan te vragen. Krijgt u de goedkeuring, dan zal de VDAB één van de tewerkstellingsmaatregelen inschakelen die we in dit hoofdstuk verder bespreken.
Indien dit niet nodig is, kunt u ondersteuning, begeleiding en opleiding voor een tewerkstelling krijgen via de gewone structuren van de VDAB.

 

1. Arbeidstrajectbegeleiding

Een dienst voor Arbeidstrajectbegeleiding (ATB) zoekt naar een arbeidsplaats die tegemoetkomt aan de vereisten van de persoon met een handicap. Dit gebeurt via een trajectplan waarin de verschillende stappen in de begeleiding van de persoon opgenomen zijn.

 

Enkele mogelijke stappen die in het plan kunnen aan bod komen, zijn de volgende:

 

* de planning van het traject
* opleiding die nodig is
* hoe de begeleiding naar de arbeidsmarkt zal gebeuren
* de aard van de hulp bij de indienstneming of bij de vestiging als zelfstandige
* nazorg
* eindevaluatie.

U krijgt als persoon met een handicap tijdens het hele proces ondersteuning van de dienst. Samen met u zoekt de dienst naar een geschikte arbeidsplaats. Om het plan te kunnen uitvoeren, werkt de dienst samen met verschillende partners, zoals een Centrum voor Gespecialiseerde Voorlichting bij Beroepskeuze, een Centrum voor Beroepsopleiding, een beschutte werkplaats, VDAB,... Via deze manier van werken bevordert een ATB-dienst de kans op tewerkstelling in het gewone economische circuit. Naast de individuele begeleiding is de sensibilisering van werkgevers een belangrijke taak.

 

Opleiding

 

Gespecialiseerde Voorlichting bij Beroepskeuze

 

Een Centrum voor Gespecialiseerde Voorlichting bij Beroepskeuze biedt informatie over welk beroep, opleiding, scholing, omscholing of bijscholing aangewezen is.
Het doel is personen met een handicap via tewerkstelling te integreren in het gewone economische circuit of in een beschutte werkplaats. Is dit niet mogelijk, dan zoekt het centrum naar aangepaste dagbesteding. U krijgt meer informatie bij de VDAB of de lokale werkwinkel in uw buurt.

 

Beroepsopleiding

De Centra voor Beroepsopleiding specialiseren zich in de opleiding en begeleiding van personen met een handicap. U kunt kiezen uit een brede waaier aan professionele opleidingen. Minimum de helft van de opleiding bestaat uit stages bij een werkgever.

 

Voor de opleiding sluit u als persoon met een handicap een overeenkomst af met het opleidingscentrum waarbij het aanbod afgestemd wordt op uw mogelijkheden. De opleiding bestaat uit pakketten van maximum 3600 opleidingsuren, verspreid over maximum twee jaar. Voorwaarden zijn dat u 18 jaar bent, een oriënteringsonderzoek ondergaat, ingeschreven bent bij het Vlaams Fonds en een goedkeuring hebt voor 'werk en opleiding' van het Vlaams Fonds.

 

Als u geen gespecialiseerde opleiding via het Centrum voor Beroepsopleiding nodig hebt, dan kunt u een gewone opleiding bij de VDAB volgen. De beide opleidingsvormen kunnen uw tewerkstellingskansen vergroten.

 

Leerovereenkomst of middenstandsopleiding

 

Hier gaat het om leerlingen die een opleiding krijgen tot een zelfstandig beroep dat behoort tot de kleine of middelgrote handel, het ambachtswezen of de kleinindustrie. Daarnaast volgen ze theoretische vakken.

 

Tussenkomsten van de VDAB

Als u ingeschreven bent bij het Vlaams Fonds en een goedkeuring 'werk en opleiding' van het Vlaams Fonds bezit en in trajectbegeleiding bent bij een ATB-dienst, dan komt de VDAB voor alle beroepsopleidingen tussen in:

 

* verplaatsingskosten;
* verblijfkosten;
* didactisch materiaal.

 

Tijdens de opleiding ontvangt u verder uw uitkeringen en een aanvullend loon.
Het aanvullend loon is echter niet van toepassing bij een middenstandsopleiding of leerovereenkomst.Als de arbeidspost een meerkost met zich meebrengt voor de werkgever, dan kan
deze hiervoor een tegemoetkoming van de VDAB ontvangen.

 

Tewerkstelling

 

Tewerkgestelde personen met een handicap genieten van dezelfde voordelen als andere werknemers. De mogelijkheid bestaat onder meer om loopbaanonderbreking te nemen of om gebruik te maken van maatregelen voor langdurig werklozen. De overheid neemt echter ook specifieke maatregelen om de tewerkstelling van personen met een handicap te bevorderen. De overheidssector is bijvoorbeeld verplicht om een aantal personen met een handicap in dienst te nemen.

 

We bespreken in dit stuk de maatregelen voor de werknemer en de werkgever. De bedoeling is dat personen met een handicap zoveel mogelijk kunnen geïntegreerd worden in een gewoon arbeidscircuit.

 

opmerking!

 

Personen met een handicap mogen niet gediscrimineerd worden bij aanwervingen en selecties in de privé-sector. Alle kandidaten moeten bij het bekendmaken van een openstaande arbeidsplaats en bij de aanwervingsprocedure gelijk behandeld worden. De werkgever mag geen onderscheid maken op grond van persoonlijke elementen als die geen verband houden met de functie of met de aard van de onderneming, behalve als dat wettelijk toegestaan of vereist is.
Indien de regelgeving niet nageleefd wordt, dan kunt u een klacht indienen bij de arbeidsinspectie.

 

Arbeidshervatting

Als u arbeidsongeschikt bent en een ziekte- of invaliditeitsuitkering krijgt, mag u in principe geen activiteit uitoefenen. U kunt toch uw werk deeltijds hervatten of een andere activiteit uitoefenen als u hiervoor de toestemming krijgt van de adviserende geneesheer van het ziekenfonds. Daarnaast moet de activiteit ook verenigbaar zijn met de aandoening. U moet ook minstens 50 % arbeidsongeschikt zijn vanuit medisch oogpunt. Als de activiteit wordt toegelaten, dan kunt u uw recht op een uitkering behouden. De inkomsten uit de activiteit kunnen wel invloed hebben op het bedrag van de uitkering.

 

Het is daarom aangewezen om uw ziekenfonds vooraf te raadplegen.

 

Er is een gelijkaardige procedure voor personen die arbeidsongeschikt zijn door een arbeidsongeval of beroepsziekte. Ook hier kunt u na een gunstig advies van de betrokken instanties toestemming krijgen om terug aan het werk te gaan. Meer informatie over de procedure en de gevolgen voor het loon kunt u verkrijgen bij het Fonds voor Beroepsziekten of het Fonds voor Arbeidsongevallen.

 

Tussenkomsten voor de werkgever

 

De VDAB komt op verschillende manieren tussen in de (extra) kosten die een werkgever heeft als hij een persoon met een handicap in dienst neemt.

 

opmerking!

Om de tegemoetkoming in de aanpassing van de arbeidspost, de loonsubsidie of de Vlaamse Inschakelingspremie te ontvangen, bent u ingeschreven bij het Vlaams Fonds. U hebt ook een goedkeuring voor 'werk en opleiding' nodig van het Vlaams Fonds.

 

Aanpassing arbeidspost

De VDAB verleent een tegemoetkoming voor de meerkost die de aanpassing van een arbeidspost met zich mee brengt. Voorbeelden zijn een aangepaste computer en printer, een spraaksynthesizer, een brailleleesregel,... De aanpassing kan zowel in het kader van een toegestane beroepsopleiding, omscholing, herscholing of tewerkstelling.

 

Om de tegemoetkoming te krijgen, moet de werkgever:

 

* aantonen dat de aanpassing niet courant is in de sector en noodzakelijk om de beroepsactiviteit te kunnen uitoefenen;
* de persoon met een handicap in dienst houden gedurende een periode (afhankelijk van het bedrag van de tegemoetkoming en minimum zes maanden);
* in de toekomst deze arbeidspost voorbehouden voor een persoon met een handicap die ingeschreven is bij het Vlaams Fonds;
* de noodzaak en de omvang van de werken laten controleren door de VDAB en de vereiste bewijsstukken voorleggen.

 

De aanvraag voor deze tegemoetkoming richt u aan de VDAB, samen met een kostenraming en de nodige bewijsstukken.

Ook zelfstandigen kunnen een beroep doen op deze tegemoetkoming. De VDAB kan u meer informatie geven.

 

Loonsubsidie

Sommige werknemers die een handicap hebben, halen niet het gewone rendement.
Volgens CAO 26 is elke werkgever verplicht om een loon uit te betalen dat gelijkwaardig is aan de minimumlonen die door de paritaire comités bepaald zijn.
Een deel van dit loon (maximum 50 %) betaalt de VDAB aan de werkgever terug onder de vorm van een loonsubsidie. Op die manier hoopt de overheid werkgevers een impuls te geven om personen met een handicap aan te werven. De arbeidsgeneesheer zal uw rendement vergelijken met dat van een werknemer zonder handicap met dezelfde taak. De sociale inspectie zal beslissen over de grootte van het rendementsverlies op basis van het advies van de arbeidsgeneesheer en de VDAB.

Het rendementsverlies wordt niet alleen tijdens het werk vastgesteld. Ook de tijd die u nodig hebt om zich te verplaatsen, voor taken van hygiëne en taken die collega's overnemen, komen in aanmerking. De tussenkomst wordt voor een jaar verleend en is daarna hernieuwbaar.

Om een loonsubsidie te kunnen ontvangen, moet u ingeschreven zijn bij het Vlaams Fonds en beschikken over een goedkeuring 'werk en opleiding' van het Vlaams Fonds.

 

De Vlaamse inschakelingspremie

 

De Vlaamse inschakelingspremie (VIP) is een tegemoetkoming voor elke werkgever uit de privé sector die een persoon met een handicap in dienst neemt. De premie dekt kosten die de werkgever draagt voor:

 

* de inschakeling van de werknemer in het gewone circuit;
* de integratie van de werknemer in het arbeidsproces van het bedrijf;
* de bijkomende professionele begeleiding;
* het eventuele rendementsverlies.

 

Het is een vergoeding voor de meerkost die de inschakeling in het gewone arbeidsproces met zich mee brengt. Een werkgever mag niet zomaar een werknemer, vervangen door een nieuwe werknemer die recht heeft op een inschakelingspremie, met als enige doel de premie te ontvangen.

Opdat uw werkgever een inschakelingspremie zou kunnen genieten, moet u ingeschreven zijn bij het Vlaams Fonds en een goedkeuring hebben voor 'werk en opleiding'.

Bij een voltijdse tewerkstelling bedraagt de inschakelingspremie 30 % van het referteloon. Dit is het minimumloon dat vastgesteld is door ofwel het paritair comité, de ondernemings-CAO of op basis van CAO 43. De werkgever krijgt de premie tijdens de volledige duur van de tewerkstelling.

De inschakelingspremie is niet cumuleerbaar met de loonsubsidie bepaald door CAO 26. Om over te schakelen van CAO 26 naar VIP zijn er strikte voorwaarden. Als u overschakelt van VIP naar CAO 26, dan wordt de uitbetaling van de inschakelingspremie stopgezet in afwachting van de uitvoering van CAO 26.De aanvraag voor de inschakelingspremie gebeurt bij de VDAB.

 

Tussenkomsten voor de werknemer

 

Als u omwille van uw handicap extra kosten hebt in uw werksituatie, kunt u een tussenkomst krijgen. Voorwaarde is dat u ingeschreven bent bij het Vlaams Fonds.
U beschikt daarnaast over een goedkeuring voor tussenkomsten bij 'werk en opleiding' van het Vlaams Fonds. De VDAB zorgt voor de uitvoering van deze maatregelen.

 

Kosten van arbeidsgereedschap en -kledij

De VDAB verleent een tegemoetkoming voor de meerkost van arbeidsgereedschap of werkkledij. Dit gebeurt op het ogenblik van de aanwerving of tijdens de tewerkstelling.

Voorwaarden zijn:

 

* bewijzen dat de kledij of het gereedschap niet courant gebruikelijk is en noodzakelijk om de beroepsactiviteit te kunnen uitoefenen;
* aantonen dat de werkgever niet tussenkomt;
* ingeschreven zijn bij het Vlaams Fonds;
* over een goedkeuring voor gespecialiseerde tewerkstellingsmaatregelen van het Vlaams Fonds beschikken.

 

De aanvraag gebeurt via de VDAB met een raming van de kosten en de vereiste documenten.

 

Verplaatsingskosten

De VDAB komt tussen in de bijkomende verplaatsingskosten met een persoonlijk vervoermiddel, die de persoon met een handicap heeft om zich van zijn woonplaats naar de werkplaats te begeven en omgekeerd. Om de tegemoetkoming te genieten:

 

* kan de betrokkene onmogelijk een openbaar vervoermiddel gebruiken zonder begeleiding van een derde;
* of is hij verplicht een individueel vervoermiddel te gebruiken omdat hij zich met een rolwagen verplaatst;
* of hij bewijst met een omstandig medisch verslag dat hij zich geen 300 meter te voet kan verplaatsen, zonder begeleiding van een andere persoon.

 

Voor meer informatie rond de bedragen kunt u terecht bij de VDAB.

 

Doventolken in arbeidssituaties

Als u een auditieve handicap hebt, kunt u de ondersteuning van een erkende doventolk vragen. Dit kan voor arbeidssituaties waar verbale communicatie noodzakelijk is om uw functie optimaal uit te oefenen. De tussenkomst van het Vlaams Fonds is beperkt tot 10 % van de totale effectieve werktijd op jaarbasis.

Een audiometrische test moet uitwijzen dat het gaat om:

 

* een verlies van minstens 90 decibel aan het beste oor voor de zuivere toon-stimuli van 500, 1000 of 2000 Hz. of
* een gemiddeld verlies van minder dan 90 decibel, maar met minder dan 20 % herkende woorden bij optimale versterking.

 

De aanvraag voor de tussenkomst dient u via een erkend multidisciplinair team in bij het Vlaams Fonds. Als u een goedkeuring krijgt, kunt u een tolkenbureau contacteren.

 

Persoonlijke assistentie in de werksituatie

Meer informatie over het inzetten van een persoonlijke assistent in de werksituatie kunt u terugvinden in het hoofdstuk over het persoonlijke-assistentiebudget.

 

Tewerkstelling in een beschutte werkplaats

Personen die niet op de gewone arbeidsmarkt terecht kunnen omwille van hun handicap, kunnen een beroepsactiviteit uitoefenen in een beschutte werkplaats. U moet hiervoor ingeschreven zijn bij het Vlaams Fonds en de goedkeuring 'werk en opleiding - W2' van het Vlaams Fonds krijgen. In een beschutte werkplaats worden werkzaam heden verricht zoals verpakking, montage of assemblage, houtbewerking, metaalbewerking, boekbinderij, mailings,... De beschutte werkplaatsen zijn erkend en gesubsidieerd door het Subsidieagentschap voor Werk en Sociale Economie.

Wie in een beschutte werkplaats werkt, krijgt een gewone arbeidsovereenkomst. Om van de sociale zekerheid te kunnen genieten, hebt u dezelfde rechten en plichten als een andere werknemer. In de mate van het mogelijke stimuleren de werkplaatsen de overgang naar het gewone arbeidscircuit.

CAO 43 waarborgt een minimumloon voor werknemers tewerkgesteld in beschutte werkplaatsen.

 

Behoud van het recht op tegemoetkomingen

 

Als u recht hebt op één van de bovenstaande tussenkomsten, dan heeft dit niet noodzakelijk negatieve gevolgen voor uw inkomen.

Voor de inkomensvervangende tegemoetkoming geldt bijvoorbeeld een vrijstelling van 10 % op het inkomen dat uit arbeid voortkomt. Andere inkomsten zijn vrijgesteld voor een bedrag van EUR 563,10 per jaar. Voor de integratietegemoetkoming is er een vrijstelling voorzien van EUR 18.418,02 per jaar (jaarlijks aangepast aan de index). Het inkomen dat daarboven ligt, is voor de helft vrijgesteld. Voor meer informatie verwijzen we naar het hoofdstuk 'Inkomen'.

Belangrijk is dat er geen herziening gebeurt van het recht op tegemoetkomingen bij een tewerkstelling van minder dan drie maanden. Voor het recht op tegemoetkomingen wordt ook geen rekening gehouden met vergoedingen of aanvullingen van loon omwille van een opleiding, herscholing of revalidatie.

 

Begeleid werken

Begeleid werken is bedoeld voor personen die een erkenning hebben van het Vlaams Fonds voor een tehuis niet-werkenden of een dagcentrum. Via begeleid werken probeert het tehuis of dagcentrum de sociale integratie te verbeteren door te zoeken naar activiteiten buiten het tehuis of dagcentrum. De activiteiten gebeuren op vrijwillige basis en zijn onbezoldigd.

 

 

Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB)
Dienst Personen met een Handicap
Keizerslaan 11, 1000 Brussel
Tel.0800-30 700 (gratis nummer) of 02-506 15 75
Fax 02-506 15 90

Brusselse Gewestelijke Dienst voor Arbeidsbemiddeling (BGDA)
Anspachlaan 65, 1000 Brussel
Tel.02-505 14 11
Fax 02-511 30 52
E-mail: info@bgda.be

FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
Ernest Blerotstraat 1, 1070 Brussel
Tel.02-233 43 93
Fax 02-511 42 57
E-mail: info@meta.fgov.be

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap
Administratie Werkgelegenheid
Markiesstraat 1, 1000 Brussel
Tel.02-507 42 56
Fax 02-507 43 90

 

Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening
Keizerslaan 7, 1000 Brussel
Tel.02-515 41 11
Fax 02-515 11 06

Vlaamse Federatie van Beschutte Werkplaatsen
Goossensvest 34, 3300 Tienen
Tel.016-82 76 40
E-mail: info@vlab.be

Voor personen die werken in het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap en hulpmiddelen of aanpassingen willen aanvragen:

 

Vlaamse Gemeenschap
Dienst Emancipatiezaken
Boudewijnlaan 30, 1000 Brussel
Tel.02-553 49 65
Fax 02-553 50 52
E-mail: emancipatiezaken@vlaanderen.be

Verder kunt u terecht bij:

 

* de provinciale afdelingen van het Vlaams Fonds;
* de werkwinkel van uw gemeente (zie ook www.werkwinkel.be);
* het OCMW, het PWA, de ATB-dienst of de VDAB-afdeling in uw gemeente;
* uw ziekenfonds;
* bij verenigingen van en voor personen met een handicap.

 

 

 

 

	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer