Ziekte van Hodgkin

De ziekte van Hodgkin is een type lymfoom dat zich onderscheidt door een specifieke kankercel, de Sternberg-Reed-reuscel, die onder de microscoop een kenmerkende vorm heeft.

Sternberg-Reed-reuscellen zijn grote carcinomateuze lymfocyten met meer dan één kern. Deze cellen zijn te zien bij microscopisch onderzoek van een biopt uit lymfeklierweefsel.

De ziekte van Hodgkin wordt op basis van de microscopische weefselkenmerken in vier subtypen onderverdeeld.

 

 

Oorzaak
De ziekte van Hodgkin komt iets meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Het aantal nieuwe gevallen in Nederland bedraagt ongeveer 350 per jaar. De ziekte van Hodgkin kan op elke leeftijd ontstaan, maar komt bij kinderen jonger dan tien jaar zelden voor. De ziekte komt het meest voor in de leeftijdsgroep van 15 tot 34 jaar en bij mensen ouder dan 60 jaar. De oorzaak is niet bekend, hoewel sommige deskundigen virussen zoals het Epstein-Barr-virus als oorzaak vermoeden. De ziekte lijkt echter niet besmettelijk te zijn.

Symptomen
De ziekte van Hodgkin wordt meestal ontdekt in geval van een vergrote lymfeklier, meestal in de hals, maar ook wel in een oksel of een lies. Hoewel een dergelijke vergrote lymfeklier meestal pijnloos is, kan deze gedurende een aantal uren pijnlijk zijn na inname van grote hoeveelheden alcohol. Soms worden onverwacht op een thoraxfoto of een CT-scan die om een andere reden wordt gemaakt, diep in de borst of buik vergrote, meestal niet-pijnlijke lymfeklieren aangetroffen.

 

Behalve de vergrote lymfeklieren heeft de ziekte van Hodgkin soms nog een aantal symptomen als koorts, nachtzweten en gewichtsverlies. Om onbekende redenen kan de huid hevig jeuken. Bij sommige patiënten treedt Pel-Ebsteinkoorts op, een ongewoon koortspatroon waarbij een aantal dagen met hoge temperatuur wordt afgewisseld met dagen of weken met een normale of verlaagde lichaamstemperatuur. Daarnaast kunnen nog andere symptomen ontstaan, afhankelijk van de plaats waar de lymfoomcellen groeien. Een patiënt kan symptoomvrij zijn of slechts enkele van deze symptomen vertonen.

 

Symptomen van de ziekte van Hodgkin

 

 

 

Diagnose
Bij de ziekte van Hodgkin worden de lymfeklieren meestal langzaam en pijnloos groter, zonder duidelijke infectie. Snel groter wordende lymfeklieren, zoals bij een verkoudheid of een infectie het geval kan zijn, zijn niet kenmerkend voor de ziekte van Hodgkin. De ziekte van Hodgkin kan worden vermoed als de lymfeklieren langer dan een week vergroot blijven, vooral wanneer bij de patiënt ook koorts, nachtzweten en gewichtsverlies optreden.

 

Afwijkingen in het bloedbeeld en ander bloedonderzoek kunnen ondersteunend bewijs leveren, maar om de diagnose te stellen, moet een biopsie van de aangedane lymfeklier worden verricht. Het soort biopsie is afhankelijk van welke lymfeklier vergroot is en hoeveel weefsel er nodig is om een zekere diagnose te stellen. Er moet voldoende weefsel worden weggehaald om de ziekte van Hodgkin van andere ziekten te kunnen onderscheiden waarbij de lymfeklieren vergroot kunnen zijn, zoals non-Hodgkin-lymfomen, andere vormen van kanker met vergelijkbare symptomen, mononucleosis infectiosa, toxoplasmose, cytomegalie, leukemie, sarcoïdose, tuberculose en aids.

 

Wanneer de vergrote lymfeklier in de hals aan de oppervlakte ligt, kan een naaldbiopsie worden uitgevoerd. Bij deze ingreep wordt een deel van de huid plaatselijk verdoofd, waarna met een naald en een spuit een klein stukje weefsel wordt verwijderd. Als met dit type biopsie onvoldoende weefsel wordt verkregen om de ziekte van Hodgkin te diagnosticeren en te classificeren, moet er een kleine incisie worden gemaakt en een groter stukje van de lymfeklier worden afgenomen. Wanneer de vergrote lymfeklier niet oppervlakkig ligt, maar bijvoorbeeld diep in de borst, kan een grotere operatie nodig zijn.

Stagering van de ziekte van Hodgkin
Voordat met behandeling kan worden begonnen, moet worden vastgesteld in welke mate het lymfoom zich heeft verspreid: het stadium van de ziekte. Bij oppervlakkig onderzoek kan misschien een enkele vergrote lymfeklier worden gevonden, maar met stageringsonderzoek bestaat de kans dat er aanzienlijk meer verborgen (occulte) ziektehaarden worden gevonden. De ziekte wordt in vier stadia ingedeeld op basis van de mate van verspreiding en de symptomen. De behandeling en de prognose worden gebaseerd op het stadium. Patiënten in de stadia I, II en III hebben een uitstekende kans dat de ziekte volledig geneest. Bij patiënten in stadium IV is deze kans meer dan 50%.

 

De vier stadia worden onderverdeeld op basis van de afwezigheid (A) of aanwezigheid (B) van de volgende symptomen: onverklaarde koorts (hoger dan 38 °C gedurende drie achtereenvolgende dagen), nachtzweten en onverklaard gewichtsverlies van meer dan 10% van het lichaamsgewicht in de voorafgaande zes maanden. Een stadium kan dan bijvoorbeeld als IIA of IIB worden beschreven.

 

Voor het stageren of beoordelen van de ziekte van Hodgkin worden diverse methoden gebruikt. Met een thoraxfoto kunnen vergrote lymfeklieren rond het hart worden opgespoord. Met echografie of computertomografie (CT-scans) van borst, buik en bekken kunnen vergrote lymfeklieren en verspreiding van het lymfoom naar de lever en andere organen worden aangetoond.

 

Galliumscintigrafie is een ander onderzoek dat kan worden toegepast om de stagering van de ziekte vast te stellen en de resultaten van de behandeling te controleren. Er wordt een kleine hoeveelheid radioactief gallium in de circulatie geïnjecteerd. Twee tot vier dagen later wordt een scan van het lichaam gemaakt, waarbij een apparaat de radioactiviteit opspoort en vervolgens een afbeelding van de inwendige organen maakt.

 

Soms moet een buikoperatie (laparotomie) of een kijkoperatie in de buik (laparoscopie) worden uitgevoerd om vast te stellen of het lymfoom zich in de buik heeft verspreid. Er wordt alleen een laparotomie of laparoscopie uitgevoerd wanneer de uitslag daarvan van belang kan zijn bij de keuze van de behandeling, wanneer bijvoorbeeld moet worden beslist of radiotherapie of chemotherapie moet worden toegepast of een combinatie van beide.

 

Stagering en prognose van de ziekte van Hodgkin

 

 

 

Behandeling
De twee effectieve behandelingen zijn radiotherapie en chemotherapie. Met één of beide behandelingen kunnen de meeste patiënten met de ziekte van Hodgkin worden genezen.

 

Met alleen radiotherapie geneest ongeveer 90% van de patiënten met stadium I of II. De behandeling wordt meestal poliklinisch gedurende vier of vijf weken toegepast. De aangetaste gebieden en de omliggende lymfeklieren worden bestraald. Sterk vergrote lymfeklieren in de borst worden na of voorafgaand aan chemotherapie bestraald. Met deze tweevoudige benadering geneest 85% van de patiënten.

 

De behandeling van stadium III is afhankelijk van de situatie. Wanneer een patiënt geen symptomen heeft, is radiotherapie alleen soms voldoende. Van deze patiënten geneest echter slechts 65 tot 75%. De kans op genezing neemt toe tot 75 tot 85% wanneer de behandeling met chemotherapie wordt uitgebreid. Wanneer een patiënt behalve vergrote lymfeklieren nog andere symptomen heeft, wordt chemotherapie toegepast, al of niet in combinatie met radiotherapie. Van deze patiënten geneest 70 tot 80%.

 

In stadium IV wordt een combinatie van chemotherapeutische geneesmiddelen toegepast. Twee vaak gebruikte (conventionele) chemotherapeutische behandelingen zijn de zogeheten MOPP/ABV-kuur (chloormethine, vincristine en prednison) en de ABVD-kuur (doxorubicine, bleomycine, vinblastine en dacarbazine). Elke chemotherapeutische cyclus duurt één maand, de totale behandelingstijd bedraagt zes maanden. Als alternatief zijn er andere combinaties van chemotherapeutische geneesmiddelen mogelijk. Zelfs in dit vergevorderde stadium van de ziekte geneest door behandeling nog meer dan 50% van de patiënten.

 

Zowel voor de patiënt als voor de arts is de beslissing om de ziekte van Hodgkin met chemotherapie te behandelen een zware beslissing. Hoewel chemotherapie de kansen op genezing enorm verbetert, kan deze behandeling ernstige bijwerkingen hebben. Toediening van deze geneesmiddelen kan gepaard gaan met tijdelijke of blijvende steriliteit, een verhoogd infectierisico en tijdelijk haaruitval. Sommige patiënten die met chemotherapie of radiotherapie zijn behandeld, krijgen vijf tot tien jaar of zelfs nog langer na behandeling leukemie. Bij patiënten die beide behandelingen hebben ondergaan, is dit risico zelfs nog groter.

 

Een patiënt die niet opknapt na radiotherapie of chemotherapie, of die wel opknapt maar binnen zes tot negen maanden een terugval vertoont, heeft op lange termijn een kleinere overlevingskans dan een patiënt bij wie zich een jaar of langer na de eerste behandeling een terugval voordoet. Bij bepaalde patiënten kan verdere chemotherapie in combinatie met hoge doses straling en beenmerg- of stamceltransplantatie  nog helpen. Chemotherapie in hoge doses in combinatie met beenmergtransplantatie brengt een enorm risico van ernstige infecties met mogelijk fatale afloop met zich mee. Ongeveer 20 tot 40% van de patiënten blijft echter na beenmergtransplantatie gedurende drie jaar of langer vrij van de ziekte van Hodgkin en kan zelfs genezen. De beste resultaten worden geboekt bij patiënten jonger dan 55 jaar met verder een goede gezondheid.

 

 

Alle documenten op deze sites zijn louter informatief en mogen niet beschouwd worden als rechtsgeldige documenten.

 

De vzw kan niet verantwoordelijk worden gesteld voor de informatie op deze website. Hoewel het onze bedoeling is om bijgewerkte en juiste informatie te verspreiden, kunnen we geen perfect resultaat garanderen. Eventuele onjuistheden die ons worden gesignaleerd, zullen we zo spoedig mogelijk verbeteren.

 

Tot slot

 

Bent u van mening dat bepaalde informatie ontbreekt of onduidelijk is, dan vernemen wij dat graag van u. Mail

 

 

	Als aan mensen gevraagd wordt wat voor hen het belangrijkste is in het leven, antwoorden de meesten ‘gelukkig zijn’. Maar wat betekent het? Enerzijds is geluk verschillend maar anderzijds ook gelijk voor iedereen. Geluk is de mate waarin je plezier in het leven hebt. lees meer
	Hoe groot is uw risico op hospitalisatie? Vroeg of laat ontsnapt niemand aan een hospitalisatie, ook u niet. De kans dat u in het ziekenhuis terechtkomt, is 1 op 6. Hoe ouder u wordt, hoe groter het risico. lees meer
	Hier vind je duidelijke informatie over jouw concrete situatie. Adressen en links maken je wegwijs in diensten die je kunnen helpen. Klik door naar de rubrieken en thema's in het linkermenu of zoek op trefwoord. Heel handig om snel iets op te zoeken.Lees meer
	Deze website biedt u toegang tot de publicaties van de Vlaamse overheid. U kunt publicaties opzoeken en aanvragen. Publicaties die elektronisch beschikbaar zijn, kunt u downloaden.De lijst bevat een overzicht van de publicaties die werden uitgegeven. Lees meer